قیمت روپیه پاکستان امروز

روپیهٔ پاکستان امروز با نرخ ۹۵۴٫۶۰ تومان معامله می‌شود و نسبت به دیروز ۰٫۷۸٪ افزایش داشته است. پاکستان با بیش از نهصد کیلومتر مرز مشترک، همسایهٔ شرقی ایران است و مرزنشینان سیستان و بلوچستان، روپیه را بیش از هر ارز دیگری در زندگی روزمره‌شان می‌شناسند. از بازارچه‌های مرزی میرجاوه و پیشین تا زائران پاکستانی که هر سال به مشهد و قم سفر می‌کنند، روپیهٔ پاکستان حضوری پررنگ در اقتصاد شرق ایران دارد. اما این پول در سال‌های اخیر یکی از پرتلاطم‌ترین مسیرهای ارزی منطقه را پیموده است. در این راهنما، روپیهٔ پاکستان را از نزدیک می‌شناسیم و قیمت منصفانه‌اش در تهران را محاسبه می‌کنیم.

قیمت روپیهٔ پاکستان امروز شنبه ۲ آبان ۱۴۰۵

امروز روپیهٔ پاکستان کمترین قیمت ۹۵۰٫۰۰ و بیشترین قیمت ۹۵۷٫۸۰ تومان را دیده و آخرین معامله‌اش با ۹۵۴٫۶۰ تومان ثبت شده است. نرخ پایانی روز قبل ۹۴۷٫۲۰ تومان بود و تغییر امروز +۰٫۷۸٪ است. ارزش هر روپیهٔ پاکستان در برابر تومان بسیار کم است، به همین دلیل در بازارهای مرزی معمولاً قیمت هزار یا ده هزار روپیه را اعلام می‌کنند. بخش بزرگی از معاملات این ارز در زاهدان، سراوان، میرجاوه و چابهار انجام می‌شود و قیمت در این شهرها گاهی با تهران اختلاف دارد.

بررسی سی روز گذشته نشان می‌دهد روپیه ۱۴ روز با افزایش و ۱۱ روز با کاهش بسته شده و نوسان معمول روزانه‌اش ۱٫۵۶٪ بوده است. میانگین قیمت این دوره ۹۳۲٫۶۲ تومان است. چون هر دو پول، یعنی ریال و روپیهٔ پاکستان، در سال‌های اخیر در برابر دلار ضعیف شده‌اند، نسبت آن‌ها به یکدیگر گاهی رفتاری غیرمنتظره دارد؛ موضوعی که در ادامه بیشتر به آن می‌پردازیم.

روپیهٔ پاکستان را بشناسید

روپیهٔ پاکستان با کد PKR پول رسمی جمهوری اسلامی پاکستان است. پس از استقلال پاکستان در سال ۱۹۴۷، این کشور مدتی از روپیهٔ هند بریتانیا با مهر «حکومت پاکستان» استفاده کرد تا آنکه در ۱۹۴۸ بانک دولتی پاکستان تأسیس شد و پول مستقل این کشور را منتشر کرد. بانک دولتی پاکستان امروز مسئول سیاست پولی، نظارت بر بانک‌ها و مدیریت نرخ ارز است.

روی اسکناس‌های پاکستان، تصویر محمدعلی جناح، بنیان‌گذار این کشور که پاکستانی‌ها او را «قائداعظم» می‌نامند، نقش بسته است. اسکناس‌ها در ارزش‌های ۱۰، ۲۰، ۵۰، ۱۰۰، ۵۰۰، ۱۰۰۰ و ۵۰۰۰ روپیه منتشر می‌شوند و نوشته‌های آن‌ها به زبان اردو، که با خط فارسی ـ عربی نوشته می‌شود، برای ایرانی‌ها تا حدی قابل خواندن است. بسیاری از واژه‌های اردو ریشهٔ فارسی دارند؛ یادگار قرن‌ها نفوذ زبان و فرهنگ فارسی در شبه‌قاره. بانک دولتی پاکستان طرح سری جدیدی از اسکناس‌ها با ویژگی‌های امنیتی بیشتر را هم اعلام کرده است.

از ۱۹۴۷ تا امروز؛ مسیر پرتلاطم روپیه

روپیهٔ پاکستان در دهه‌های نخست استقلال نسبتاً باثبات بود و در بیشتر این دوره به دلار یا پوند گره خورده بود. اما از دههٔ ۱۹۷۰ به بعد، با جدایی بنگلادش، شوک‌های نفتی و کسری‌های مزمن تجاری، روپیه بارها کاهش ارزش را تجربه کرد. پاکستان از آن زمان تا امروز بیش از بیست بار برنامهٔ کمک صندوق بین‌المللی پول را پذیرفته است؛ رقمی که آن را به یکی از پرتکرارترین مشتریان این صندوق در جهان تبدیل کرده است.

سخت‌ترین دورهٔ اخیر در سال‌های ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ بود. سیل ویرانگر تابستان ۲۰۲۲ که بخش بزرگی از پاکستان را زیر آب برد، بی‌ثباتی سیاسی، افزایش قیمت جهانی انرژی و کاهش شدید ذخایر ارزی، روپیه را به سقوط کشاند. در اوج بحران، دلار در بازار آزاد پاکستان بیش از سیصد روپیه معامله شد و فاصلهٔ نرخ رسمی و آزاد به شدت افزایش یافت. پاکستان در آستانهٔ نکول قرار گرفت تا اینکه با توافق‌های جدید با صندوق بین‌المللی پول و کمک کشورهای دوست، از لبهٔ پرتگاه دور شد.

سرکوب بازار غیررسمی و نتیجهٔ آن

در سپتامبر ۲۰۲۳، دولت و ارتش پاکستان عملیات گسترده‌ای را علیه قاچاق ارز، حواله‌های غیرقانونی، صرافی‌های بدون مجوز و قاچاق کالا از مرزها آغاز کردند. هم‌زمان، بانک دولتی پاکستان مقررات صرافی‌ها را سخت‌تر کرد و برخی صرافی‌ها را ملزم به ادغام یا افزایش سرمایه کرد. این اقدامات، به همراه برنامهٔ جدید صندوق بین‌المللی پول، فاصلهٔ نرخ رسمی و آزاد را در مدت کوتاهی کاهش داد.

روپیه پس از این دوره برای مدتی تقویت شد و سپس در محدودهٔ باثبات‌تری قرار گرفت. تورم پاکستان هم که در اوج به بیش از سی درصد رسیده بود، در ادامه به‌طور چشمگیری کاهش یافت و بانک دولتی پاکستان توانست نرخ بهره را پایین بیاورد. این تجربه نشان داد ترکیب سیاست پولی سخت، کنترل بازار غیررسمی و پشتوانهٔ مالی خارجی، دست‌کم در کوتاه‌مدت می‌تواند به ثبات ارزی کمک کند؛ هرچند چالش‌های ساختاری اقتصاد پاکستان همچنان پابرجاست.

مرز ایران و پاکستان؛ اقتصادی که روپیه می‌چرخاند

مرز ایران و پاکستان از شمال سیستان تا خلیج گواتر در دریای عمان امتداد دارد. گذرگاه‌های رسمی مهمی مثل میرجاوه ـ تفتان، ریمدان ـ گبد و پیشین ـ مند، محل تردد کالا و مسافر میان دو کشور هستند. علاوه بر این گذرگاه‌ها، بازارچه‌های مرزی متعددی در دو سوی مرز فعال‌اند که در آن‌ها مرزنشینان کالاهای مورد نیاز را با معافیت‌های ویژه مبادله می‌کنند. در این بازارچه‌ها، روپیه و تومان هر دو پول رایج‌اند.

بخش قابل توجهی از اقتصاد مرزی، غیررسمی است. اختلاف قیمت سوخت در دو سوی مرز، بنزین و گازوئیل ایرانی را به کالایی پرتقاضا در بلوچستان پاکستان تبدیل کرده و این جریان، همراه با تجارت کالاهای دیگر، تقاضای روپیه و تومان را در منطقه شکل می‌دهد. دولت‌های دو کشور بارها برای ساماندهی این تجارت و تبدیل آن به مبادلات رسمی تلاش کرده‌اند. این اقتصاد مرزی، معیشت بخش بزرگی از مردم سیستان و بلوچستان و بلوچستان پاکستان را تأمین می‌کند.

تهاتر و تجارت رسمی دو کشور

ایران و پاکستان در سال‌های اخیر برای دور زدن محدودیت‌های بانکی، به سمت تجارت تهاتری حرکت کرده‌اند. در سال ۲۰۲۳ پاکستان چارچوبی را تصویب کرد که اجازه می‌دهد برخی کالاها با ایران، افغانستان و روسیه به‌صورت تهاتر مبادله شوند. ایران از پاکستان برنج، میوه‌هایی مثل انبه و نارنگی کینو، گوشت و منسوجات وارد می‌کند و مصالح ساختمانی، محصولات پتروشیمی، میوه و کالاهای صنعتی به آن صادر می‌کند.

پروژهٔ بزرگ دیگر، خط لولهٔ گاز ایران ـ پاکستان است که قرار بود گاز میدان پارس جنوبی را به پاکستان برساند. ایران بخش مربوط به خود را تا نزدیکی مرز ساخته، اما بخش پاکستانی به دلیل ملاحظات تحریمی و مالی سال‌ها معطل مانده است. اگر این پروژه روزی تکمیل شود، جریان ارزی بزرگی میان دو کشور ایجاد می‌کند که می‌تواند روی بازار روپیه در ایران اثر بگذارد.

زائران پاکستانی و تقاضای ارز در مشهد و قم

هر سال شمار قابل توجهی از زائران پاکستانی برای زیارت حرم امام رضا علیه‌السلام در مشهد، حرم حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها در قم و همچنین برای عبور به سوی عراق و زیارت اربعین، از ایران عبور می‌کنند. بسیاری از این زائران با اتوبوس و از مسیر زمینی تفتان ـ میرجاوه وارد ایران می‌شوند. آن‌ها برای هزینه‌های اقامت، غذا و خرید، روپیه یا دلار خود را به تومان تبدیل می‌کنند.

این جریان باعث می‌شود در مناسبت‌های مذهبی، به‌ویژه در ماه‌های پیش از اربعین، عرضهٔ روپیه در بازار ایران افزایش یابد. صرافی‌های مشهد، قم و شهرهای مسیر، در این فصل‌ها معاملات بیشتری با روپیه دارند. برای کسی که روپیه می‌خرد، این فصل‌ها ممکن است فرصت خرید با قیمت مناسب‌تری باشد و برای کسی که روپیه می‌فروشد، عکس آن صادق است.

نرخ منصفانهٔ روپیهٔ پاکستان

روپیهٔ پاکستان در بازار جهانی به صورت «یک دلار چند روپیه» اعلام می‌شود. برای محاسبهٔ قیمت منصفانهٔ آن به تومان، قیمت دلار آزاد را بر نرخ روز دلار به روپیهٔ پاکستان تقسیم کنید. این نرخ پس از بحران ۲۰۲۳ در محدودهٔ حدوداً دویست و هفتاد تا سیصد روپیه به ازای هر دلار قرار داشته است. یعنی هر روپیه، کسر بسیار کوچکی از دلار است.

یک نکتهٔ کاربردی: در بازارهای مرزی، نرخ تبدیل روپیه به تومان گاهی مستقیم و بدون واسطهٔ دلار تعیین می‌شود و ممکن است با حاصل تقسیم بالا فرق داشته باشد. این اختلاف به عرضه و تقاضای محلی، هزینهٔ حمل پول نقد و ریسک‌های مرزی برمی‌گردد. اگر در تهران روپیه می‌خرید، حاصل تقسیم را مبنا قرار دهید و اگر در مرز معامله می‌کنید، نرخ چند صرافی را با هم مقایسه کنید.

دو پول ضعیف؛ نسبت ریال و روپیه

یکی از ویژگی‌های جالب روپیهٔ پاکستان در بازار ایران این است که هر دو پول در برابر دلار ضعیف شده‌اند. وقتی دلار در تهران گران می‌شود و هم‌زمان روپیه در کراچی هم در برابر دلار ارزش از دست می‌دهد، این دو اثر تا حدی یکدیگر را خنثی می‌کنند و قیمت روپیه به تومان کمتر از دلار تغییر می‌کند. برعکس، اگر روپیه در پاکستان تقویت شود و دلار در ایران گران شود، روپیه در تهران جهش بیشتری خواهد داشت.

این ویژگی برای تاجران مرزی اهمیت زیادی دارد. کسی که کالا را از پاکستان با روپیه می‌خرد و در ایران به تومان می‌فروشد، باید هم نوسان دلار در تهران و هم نوسان روپیه در پاکستان را زیر نظر داشته باشد. تجربهٔ سال‌های اخیر نشان داده که در دوره‌هایی، نسبت ریال به روپیه با سرعتی متفاوت از نسبت ریال به دلار حرکت کرده است.

روپیهٔ پاکستان در کنار ارزهای منطقه

ارزش روپیهٔ پاکستان با روپیهٔ هند، با وجود نام مشترک، تفاوت زیادی دارد و روپیهٔ هند چند برابر روپیهٔ پاکستان ارزش دارد. در مرزهای شرقی ایران، ارز دیگری که اهمیت دارد، افغانی افغانستان است؛ چون بخشی از تجارت مرزی به افغانستان هم مربوط می‌شود و مرزنشینان گاهی با هر سه پول سروکار دارند.

در خلیج فارس هم میلیون‌ها کارگر پاکستانی در امارات، عربستان، قطر و دیگر کشورها کار می‌کنند و حواله‌های آن‌ها بزرگ‌ترین منبع ارزی پاکستان است. به همین دلیل نرخ درهم امارات و ریال عربستان در برابر روپیه برای خانواده‌های پاکستانی اهمیت حیاتی دارد. حواله‌ها در ماه رمضان و پیش از عید معمولاً افزایش می‌یابند و این موضوع به روپیه کمک می‌کند.

اقتصاد پاکستان؛ پنبه، نساجی و حواله

پاکستان با بیش از دویست و چهل میلیون نفر جمعیت، از پرجمعیت‌ترین کشورهای جهان است. صنعت نساجی، که بر پایهٔ پنبهٔ داخلی شکل گرفته، بزرگ‌ترین بخش صادراتی این کشور است. برنج، به‌ویژه برنج باسمتی پاکستانی، محصولات چرمی، تجهیزات جراحی و ورزشی، و میوه از دیگر صادرات مهم پاکستان هستند. شهر سیالکوت در پنجاب، یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان توپ فوتبال در جهان است.

در مقابل، پاکستان واردکنندهٔ بزرگ نفت، گاز مایع، روغن خوراکی و ماشین‌آلات است و همین موضوع کسری تجاری مزمنی ایجاد کرده که فشار دائمی بر روپیه وارد می‌کند. حواله‌های پاکستانی‌های مقیم خارج، که سالانه ده‌ها میلیارد دلار است، بخش بزرگی از این کسری را جبران می‌کند. هر عاملی که حواله‌ها را کاهش دهد یا واردات را افزایش دهد، روپیه را تحت فشار قرار می‌دهد.

روپیه برای سرمایه‌گذاری؟

روپیهٔ پاکستان برای پس‌انداز یا سرمایه‌گذاری در ایران گزینهٔ مناسبی نیست. این ارز سابقهٔ کاهش ارزش مکرر دارد، نقدشوندگی آن در خارج از مناطق مرزی محدود است و صرافی‌های کمی در شهرهای بزرگ آن را معامله می‌کنند. ریسک‌های سیاسی و اقتصادی پاکستان هم می‌تواند در مدت کوتاهی ارزش آن را به شدت کاهش دهد.

روپیه فقط برای کسانی منطقی است که نیاز مشخصی به آن دارند: تاجران مرزی، رانندگان حمل‌ونقل بین‌المللی، مسافران و کسانی که با پاکستان مبادلهٔ تجاری دارند. برای حفظ ارزش پول، دارایی‌هایی مثل طلا یا ارزهای پرمعامله‌تر معمولاً انتخاب‌های بهتری هستند.

عوامل مؤثر بر قیمت روپیهٔ پاکستان

قیمت روپیه در تهران از برآیند دو نیرو شکل می‌گیرد. نیروی اول، ارزش تومان در برابر دلار است. نیروی دوم، ارزش روپیه در برابر دلار است که به ذخایر ارزی پاکستان، برنامه‌های صندوق بین‌المللی پول، قیمت جهانی نفت، حجم حواله‌ها و ثبات سیاسی این کشور بستگی دارد. هر خبر مهمی دربارهٔ اقساط وام صندوق یا تغییر دولت در پاکستان، می‌تواند روپیه را جابه‌جا کند.

عامل سوم، تحولات مرزی است. بسته شدن موقت گذرگاه‌ها به دلایل امنیتی، تغییر مقررات بازارچه‌های مرزی، یا افزایش سخت‌گیری بر قاچاق سوخت، می‌تواند عرضه و تقاضای روپیه را در شرق ایران تغییر دهد و فاصلهٔ قیمت مرز و تهران را بیشتر کند.

نمودار روپیهٔ پاکستان

در یک ماه اخیر روپیهٔ پاکستان +۱۳٫۲۳٪ تغییر کرده است. چون ارزش هر روپیه بسیار کوچک است، تغییرات آن در نمودار به صورت درصدی معنادارتر است تا عددی. اگر جهش یا ریزش ناگهانی در نمودار می‌بینید، اخبار همان روز دربارهٔ دلار تهران یا تحولات پاکستان را بررسی کنید.

نمای سالانه نشان می‌دهد روپیهٔ پاکستان +۱۴۹٫۳۱٪ تغییر کرده؛ از حدود ۳۸۲٫۹۰ تومان در شروع دوره تا ۹۵۴٫۶۰ تومان امروز. سطح ۹۸۳٫۵۰ تومان در ۲۲ مهر ۱۴۰۵ بالاترین و سطح ۳۷۹٫۱۰ تومان در ۶ آبان ۱۴۰۴ پایین‌ترین نرخ پایانی این دوازده ماه بوده؛ قیمت فعلی −۲٫۹۴٪ از بالاترین سطح فاصله دارد. پرصعودترین روز ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ با +۷٫۲۸٪ و پرنزول‌ترین روز ۲۴ اسفند ۱۴۰۴ با −۱۱٫۱۲٪ بود.

مقایسهٔ روپیهٔ پاکستان با ارزهای دیگر

جدول مقایسه نشان می‌دهد روپیهٔ پاکستان در کنار دلار، روپیهٔ هند و ارزهای منطقه چه عملکردی داشته است. اگر روپیه در یک دوره کمتر از دلار رشد کرده، یعنی در پاکستان هم در برابر دلار تضعیف شده است.

بازدهی روپیه در افق‌های زمانی

تغییرات روپیه در افق‌های مختلف به این شرح است: هفتهٔ گذشته −۱٫۳۱٪، ماه گذشته +۱۳٫۲۳٪، سه ماه +۳۷٫۴۵٪، شش ماه +۷۰٫۸۹٪ و یک سال +۱۴۹٫۳۱٪. مقایسهٔ این اعداد با دلار، تصویری از وضعیت روپیه در خود پاکستان به دست می‌دهد.

تبدیل روپیهٔ پاکستان به تومان

با نرخ امروز، هزار روپیهٔ پاکستان حدود ۹۵۴٬۶۰۰ تومان و ده هزار روپیه حدود ۹٬۵۴۶٬۰۰۰ تومان ارزش دارد. جدول زیر مقادیر دیگر را هم نشان می‌دهد.

بایدها و نبایدها

اگر برای تجارت، سفر یا معاملات مرزی به روپیه نیاز دارید، این توصیه‌ها را در نظر بگیرید.

به طور خلاصه: نرخ را با تقسیم دلار آزاد بر نرخ دلار به روپیه بسنجید، روپیهٔ پاکستان را با روپیهٔ هند اشتباه نگیرید، فقط از صرافی‌های مجاز خرید کنید و از حمل مبالغ زیاد پول نقد در مسیرهای مرزی پرهیز کنید. برای تجارت، قراردادها را با در نظر گرفتن نوسان هر دو پول تنظیم کنید.

میانگین ماهانهٔ روپیه

جدول میانگین ماهانه برای تاجران مرزی و کسانی که قراردادهای چندماهه با پاکستان دارند، مرجع مفیدی است. این جدول نوسانات روزانه را حذف می‌کند و روند کلی را نشان می‌دهد.

جمع‌بندی

روپیهٔ پاکستان پول همسایهٔ شرقی ایران است که در سال‌های اخیر بحران‌های ارزی شدیدی را از سر گذرانده و با کمک برنامه‌های صندوق بین‌المللی پول و سرکوب بازار غیررسمی، به ثبات نسبی رسیده است. این ارز در اقتصاد مرزی سیستان و بلوچستان، تجارت تهاتری دو کشور و سفر زائران پاکستانی نقش مهمی دارد. قیمت منصفانهٔ آن در تهران، دلار آزاد تقسیم بر نرخ دلار به روپیه است.

اگر به روپیه نیاز دارید، از صرافی مجاز خرید کنید، نوسان هر دو پول را در نظر بگیرید و روپیه را ابزار پس‌انداز ندانید. قیمت لحظه‌ای روپیهٔ پاکستان و نمودارهای به‌روز را هر روز در معامله ۲۴ دنبال کنید.