قیمت روپیه مرکز مبادله امروز

روپیهٔ هند در مرکز مبادلهٔ ارز و طلای ایران امروز ۱٬۹۵۴ تومان اعلام شده و نسبت به روز قبل ۰٫۶۸٪ افزایش داشته است. هند، با جمعیتی بیش از یک میلیارد و چهارصد میلیون نفر و یکی از سریع‌ترین اقتصادهای رو به رشد جهان، شریک تجاری دیرینهٔ ایران است. برنج هندی که روی سفره‌های ایرانی است، چای، شکر، دارو و مواد اولیهٔ دارویی، از کالاهای مهمی‌اند که ایران از هند وارد می‌کند. در گذشته، هند یکی از بزرگ‌ترین خریداران نفت ایران بود و بخشی از بهای این نفت، به روپیه و در حساب‌های بانکی هند پرداخت می‌شد. «روپیهٔ مرکز مبادله» یا «روپیهٔ نیمایی»، نرخی است که بخشی از این تجارت با آن تسویه می‌شود. در این صفحه، این نرخ را از زاویهٔ محاسبه، تجارت ایران و هند، بندر چابهار، سازوکار پرداخت روپیه و عوامل مؤثر بر آن بررسی می‌کنیم.

نرخ روپیهٔ مرکز مبادله امروز شنبه ۲ آبان ۱۴۰۵

هر روپیهٔ هند در مرکز مبادله، امروز ۱٬۹۵۴ تومان معامله شد؛ نرخ جلسهٔ پیش ۱٬۹۴۰ تومان بود و تغییر امروز +۰٫۶۸٪ است. روپیه، ارزی با ارزش واحد پایین است؛ هر دلار، حدود هشتاد و چند روپیه است. به همین دلیل، نرخ روپیه در مرکز مبادله، عدد کوچکی به تومان است و معمولاً با مبالغ بزرگ‌تر محاسبه می‌شود.

طی سی روز گذشته، روپیهٔ مرکز مبادله در ۲۲ جلسه گران و در ۲ جلسه ارزان شده و میانگین تغییر روزانه‌اش ۰٫۴۱٪ بوده است. میانگین ماه ۱٬۸۵۴ تومان است؛ واردکنندگان برنج و دارو از هند، این میانگین را برای برآورد هزینه‌ها به کار می‌برند.

روپیهٔ هند؛ آشنایی با ارز

روپیه، پول ملی هند است و کد بین‌المللی آن INR است. نماد آن ₹ است که در ۲۰۱۰ معرفی شد و ترکیبی از حرف «را» در خط دوناگری و حرف R لاتین است. واژهٔ «روپیه»، از «روپیا» در سانسکریت به معنای نقرهٔ ضرب‌شده گرفته شده و به سکه‌های نقره‌ای دوران شیرشاه سوری در قرن شانزدهم بازمی‌گردد.

بانک ذخیرهٔ هند، بانک مرکزی این کشور، روپیه را با نظام «شناور مدیریت‌شده» اداره می‌کند؛ یعنی اجازه می‌دهد نرخ روپیه بر اساس بازار تعیین شود، اما برای جلوگیری از نوسان‌های شدید، در بازار مداخله می‌کند. روپیه، در دهه‌های اخیر به‌تدریج در برابر دلار تضعیف شده است.

پیوندهای تاریخی ایران و هند

ایران و هند، دو تمدن کهن با پیوندهایی هزاران‌ساله‌اند. زبان‌های فارسی و سانسکریت، ریشهٔ مشترک هندوایرانی دارند. در دوران گورکانیان هند، از قرن شانزدهم تا نوزدهم، فارسی زبان رسمی دربار، دیوان‌سالاری و ادبیات در بخش بزرگی از شبه‌قاره بود. شاعرانی مانند امیرخسرو دهلوی، بیدل دهلوی و غالب، آثار ارزشمندی به فارسی خلق کردند.

جامعهٔ پارسیان هند، زرتشتیانی که قرن‌ها پیش از ایران به هند مهاجرت کردند، در اقتصاد و صنعت هند نقش برجسته‌ای داشته‌اند؛ خاندان تاتا، از بزرگ‌ترین گروه‌های صنعتی هند، از این جامعه است. این پیوندهای تاریخی و فرهنگی، زمینه‌ساز روابط اقتصادی امروز دو کشورند.

چای هندی و ذائقهٔ ایرانی

ایران، یکی از واردکنندگان مهم چای از هند و سریلانکاست. چای، نوشیدنی ملی ایرانیان است و بخش قابل توجهی از چای مصرفی کشور، وارداتی است. چای هندی، به‌ویژه از مناطق آسام و دارجیلینگ، در بازار ایران شناخته‌شده است.

واردات چای، مانند برنج، به نرخ ارز تخصیصی حساس است. تغییر نرخ روپیهٔ مرکز مبادله یا تغییر سیاست‌های ارزی برای واردات چای، بر قیمت این کالای پرمصرف در بازار ایران اثر می‌گذارد. ماجرای تخلفات ارزی در واردات چای در سال‌های اخیر، توجه زیادی به این بخش از تجارت جلب کرد.

روپیهٔ مرکز مبادله چیست؟

روپیهٔ مرکز مبادله، نرخ روپیهٔ هند در بازار تحت نظارت بانک مرکزی ایران است که برای تأمین ارز واردات از هند استفاده می‌شود. صادرکنندگان ایرانی که درآمد روپیه دارند، آن را در این بازار عرضه و واردکنندگان کالای هندی، آن را خریداری می‌کنند. پیش از انتقال به مرکز مبادلهٔ ارز و طلا، این نرخ در سامانهٔ نیما تعیین می‌شد.

روپیه، سهم کوچکی از کل معاملات مرکز مبادله دارد، اما برای واردات کالاهای اساسی از هند، به‌ویژه برنج و دارو، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. استفاده از روپیه، تسویهٔ مستقیم با فروشندگان هندی را ممکن می‌کند.

محاسبهٔ روپیهٔ مرکز مبادله

نرخ روپیهٔ مرکز مبادله، تقریباً برابر نرخ دلار مرکز مبادله تقسیم بر نرخ دلار به روپیه در بازار جهانی است. اگر هر دلار، مثلاً ۸۵ روپیه باشد، روپیهٔ مرکز مبادله حدود یک هشتاد و پنجم دلار مرکز مبادله خواهد بود.

به دلیل تضعیف تدریجی روپیه در برابر دلار، روپیهٔ مرکز مبادله ممکن است کمی کندتر از دلار مرکز مبادله افزایش یابد. نرخ دلار مرکز مبادله را برای بررسی این رابطه ببینید.

تجارت ایران و هند

ایران و هند، پیوندهای تاریخی، فرهنگی و تجاری عمیقی دارند. زبان فارسی، قرن‌ها زبان دربار و ادبیات در شبه‌قارهٔ هند بود و تاج محل، از شاهکارهای معماری با تأثیر ایرانی است. امروز، هند یکی از شرکای تجاری مهم ایران در آسیاست.

ایران، برنج، چای، شکر، دارو و مواد اولیهٔ دارویی، ماشین‌آلات و قطعات از هند وارد می‌کند. هند هم، در گذشته یکی از بزرگ‌ترین خریداران نفت ایران بود و همچنین پسته، خرما، سیب و محصولات شیمیایی از ایران می‌خرد. با تشدید تحریم‌های آمریکا در ۲۰۱۹، هند خرید نفت ایران را متوقف کرد و حجم تجارت دو کشور کاهش یافت.

برنج هندی و سفرهٔ ایرانی

ایران، یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان برنج باسماتی هند در جهان است. بخش قابل توجهی از برنجی که در خانه‌ها و رستوران‌های ایرانی مصرف می‌شود، برنج هندی است. واردات برنج، یکی از مهم‌ترین بخش‌های تجارت ایران و هند است و نرخ روپیه، بر هزینهٔ آن اثر مستقیم دارد.

قیمت برنج هندی در بازار ایران، به عوامل متعددی بستگی دارد: نرخ ارز تخصیصی برای واردات، قیمت جهانی برنج باسماتی، محدودیت‌های صادراتی هند و هزینه‌های حمل. هند در دوره‌هایی، برای کنترل قیمت داخلی، صادرات برخی انواع برنج را محدود کرده که بر قیمت در ایران اثر گذاشته است.

دارو از هند

هند، به «داروخانهٔ جهان» شهرت دارد؛ بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ داروهای ژنریک و یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان دارو در جهان است. ایران، بخشی از داروها و مواد اولیهٔ دارویی خود را از هند وارد می‌کند؛ به‌ویژه داروهایی که تولید داخلی ندارند یا مواد اولیهٔ تولید داخلی را تأمین می‌کنند.

چون دارو در فهرست کالاهای بشردوستانه است، تجارت آن کمتر تحت تأثیر تحریم‌ها قرار می‌گیرد. اما مشکلات بانکی و انتقال پول، همچنان چالش‌هایی ایجاد می‌کند. نرخ روپیهٔ مرکز مبادله، بر قیمت داروهای وارداتی از هند اثر دارد.

سازوکار پرداخت روپیه

در سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۹، هند و ایران سازوکاری برای پرداخت بهای نفت به روپیه ایجاد کردند. پالایشگاه‌های هندی، بخشی از بهای نفت ایران را به روپیه در حساب‌های «بانک یوکو» هند واریز می‌کردند. ایران، از این روپیه‌ها برای خرید کالا از هند، به‌ویژه برنج، دارو و چای، استفاده می‌کرد.

این سازوکار، که نوعی «تهاتر ارزی» بود، به ایران اجازه داد در دوران تحریم، بخشی از درآمد نفتی خود را برای واردات کالا استفاده کند. با توقف خرید نفت ایران توسط هند در ۲۰۱۹، منبع اصلی روپیه از بین رفت و موجودی حساب‌های روپیه به‌تدریج کاهش یافت.

بندر چابهار

بندر چابهار، در جنوب شرق ایران و ساحل دریای عمان، یکی از مهم‌ترین پروژه‌های همکاری ایران و هند است. هند، در توسعهٔ بخشی از این بندر، به‌ویژه اسکلهٔ «شهید بهشتی»، سرمایه‌گذاری کرده و در ۲۰۲۴، قرارداد ده‌سالهٔ بهره‌برداری از آن را امضا کرد.

برای هند، چابهار راهی برای دسترسی به افغانستان و آسیای مرکزی، بدون عبور از پاکستان، است. این بندر، همچنین بخشی از «کریدور بین‌المللی حمل‌ونقل شمال‌جنوب» است که هند را از طریق ایران به روسیه و اروپا متصل می‌کند. توسعهٔ چابهار، می‌تواند تجارت ایران و هند را افزایش دهد.

کریدور شمال‌جنوب و نقش هند

«کریدور بین‌المللی حمل‌ونقل شمال‌جنوب»، مسیر چندوجهی دریایی، ریلی و جاده‌ای است که هند را از طریق ایران به روسیه، آسیای مرکزی و اروپا متصل می‌کند. کالا از بنادر غربی هند به بندرعباس یا چابهار می‌رسد، از طریق ایران به سواحل دریای خزر یا مرز آذربایجان می‌رود و سپس به روسیه منتقل می‌شود.

این مسیر، در مقایسه با مسیر دریایی از طریق کانال سوئز، می‌تواند زمان و هزینهٔ حمل را کاهش دهد. پس از تحریم‌های غربی علیه روسیه، اهمیت این کریدور برای تجارت هند و روسیه افزایش یافته است. تکمیل راه‌آهن رشت‌آستارا، یکی از حلقه‌های مفقودهٔ این مسیر، از اولویت‌های ایران است.

فاصلهٔ روپیهٔ مرکز مبادله و روپیهٔ آزاد

روپیه در بازار آزاد ایران، کمتر از ارزهای اصلی معامله می‌شود و بیشتر برای مسافران هند تهیه می‌شود. نرخ آن معمولاً بالاتر از روپیهٔ مرکز مبادله است؛ همان الگویی که در دیگر ارزها دیده می‌شود.

نرخ روپیهٔ آزاد را برای محاسبهٔ این شکاف ببینید. اگر برای سفر یا تحصیل در هند به روپیه نیاز دارید، ماشین حساب تبدیل روپیه به تومان سایت، با نرخ بازار آزاد کار می‌کند.

دانشجویان و مسافران هند

هند، به دلیل هزینهٔ نسبتاً پایین تحصیل و تدریس به زبان انگلیسی، مقصد شمار قابل توجهی از دانشجویان ایرانی بوده است؛ به‌ویژه در شهرهایی مانند پونا، بنگلور و حیدرآباد. گردشگری پزشکی و سفرهای تفریحی به گوا، دهلی و کرالا هم، از دلایل سفر ایرانیان به هند است.

این افراد، روپیه یا دلار را از بازار آزاد تهیه می‌کنند. چون روپیه در صرافی‌های ایران کمیاب‌تر است، بسیاری از مسافران دلار می‌برند و در هند به روپیه تبدیل می‌کنند. نرخ مرکز مبادله، برای این کاربردها در دسترس نیست.

شکر، روغن و کالاهای اساسی از هند

علاوه بر برنج و چای، هند یکی از منابع واردات شکر به ایران است. هند، دومین تولیدکنندهٔ بزرگ شکر جهان است و در سال‌هایی که تولید داخلی ایران کافی نیست، بخشی از نیاز کشور از هند تأمین می‌شود. کنجاله و برخی مواد اولیهٔ خوراک دام هم، از هند وارد می‌شوند.

واردات این کالاهای اساسی، برای امنیت غذایی کشور اهمیت دارد و معمولاً در اولویت تخصیص ارز قرار می‌گیرد. سیاست‌های صادراتی هند، که گاهی برای کنترل قیمت داخلی، صادرات شکر یا برنج را محدود می‌کند، بر تأمین این کالاها در ایران اثر دارد. واردکنندگان، این سیاست‌ها را در کنار نرخ ارز دنبال می‌کنند.

صادرات ایران به هند

ایران، علاوه بر نفت که در گذشته صادر می‌کرد، کالاهای متنوعی به هند صادر می‌کند. پسته، خرما، سیب، کشمش و دیگر محصولات کشاورزی، و محصولات شیمیایی و پتروشیمی مانند متانول و اوره، از صادرات مهم ایران به هند هستند. خرمای ایرانی، به‌ویژه در ماه رمضان، در بازار هند تقاضای زیادی دارد.

درآمد این صادرات، که بخشی از آن به روپیه دریافت می‌شود، یکی از منابع عرضهٔ روپیه در مرکز مبادله است. افزایش صادرات غیرنفتی به هند، می‌تواند تا حدی کمبود روپیه ناشی از توقف فروش نفت را جبران کند.

اقتصاد هند و روپیه

هند، پنجمین اقتصاد بزرگ جهان و یکی از سریع‌ترین اقتصادهای رو به رشد است. رشد اقتصادی بالا، جمعیت جوان و بخش خدمات فناوری اطلاعات، از نقاط قوت اقتصاد هند‌اند. اما کسری تجاری، به‌ویژه به دلیل واردات نفت و طلا، فشار مداومی بر روپیه وارد می‌کند.

هند، بزرگ‌ترین واردکنندهٔ طلا پس از چین است؛ فرهنگ هدیهٔ طلا در عروسی‌ها، مانند ایران، در هند هم ریشه‌دار است. واردات گستردهٔ نفت و طلا، تقاضا برای دلار را افزایش و روپیه را تحت فشار قرار می‌دهد. قیمت جهانی نفت، یکی از عوامل مهم ارزش روپیه است.

عوامل مؤثر بر روپیهٔ مرکز مبادله

مهم‌ترین عامل، نرخ دلار مرکز مبادله است. عامل دوم، نرخ روپیه به دلار که سیاست‌های بانک ذخیرهٔ هند، قیمت جهانی نفت و تراز تجاری هند بر آن اثر دارند. عامل سوم، عرضه و تقاضای محدود روپیه در مرکز مبادله.

تحولات روابط ایران و هند، فشار آمریکا بر هند دربارهٔ تجارت با ایران و پیشرفت پروژهٔ چابهار، بر حجم تجارت و جریان روپیه اثر دارند. ازسرگیری احتمالی خرید نفت ایران توسط هند، که به تحولات تحریم‌ها بستگی دارد، می‌تواند عرضهٔ روپیه را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد.

بانک ذخیرهٔ هند

بانک ذخیرهٔ هند، با ذخایر ارزی بزرگ، که از ششصد میلیارد دلار فراتر رفته، توانایی قابل توجهی برای مداخله در بازار ارز و جلوگیری از نوسان‌های شدید روپیه دارد. این بانک، نرخ بهره را برای کنترل تورم تنظیم می‌کند و سیاست‌های آن، بر ارزش روپیه اثر مستقیم دارد.

هند همچنین تلاش کرده استفاده از روپیه در تجارت بین‌المللی را گسترش دهد؛ از جمله با ایجاد سازوکارهای تسویه با روپیه برای کشورهایی مانند روسیه. این تحولات، می‌تواند در آینده گزینه‌های جدیدی برای تجارت ایران و هند ایجاد کند.

نکته‌هایی برای واردکنندگان کالای هندی

واردکنندگانی که از هند کالا می‌خرند، باید هم نرخ روپیهٔ مرکز مبادله و هم هزینه‌های حمل و انتقال پول را در نظر بگیرند. حمل دریایی از بنادر غربی هند، مانند بمبئی و کاندلا، به بندرعباس یا چابهار، معمولاً چند روز طول می‌کشد.

چون روپیه به‌تدریج در برابر دلار تضعیف می‌شود، قراردادهای روپیه‌ای ممکن است برای خریدار ایرانی، در فاصلهٔ قرارداد تا پرداخت، کمی به‌صرفه‌تر باشند. انتخاب ارز قرارداد و زمان‌بندی تخصیص ارز، از تصمیم‌های مهم واردکنندگان است.

روپیهٔ مرکز مبادله در یک ماه و یک سال

روپیهٔ مرکز مبادله در یک ماه اخیر +۱۱٫۱۵٪ تغییر کرده است. نمودار ماهانه، این روند را روز به روز نشان می‌دهد.

هر روپیه در مرکز مبادله، یک سال پیش حدود ۷۹۸٫۸۰ تومان بود و امروز ۱٬۹۵۴ تومان است؛ تغییری برابر +۱۴۴٫۵۷٪. بیشترین نرخ این دوره ۱٬۹۵۴ تومان در ۳۰ مهر ۱۴۰۵ و کمترین ۷۸۴٫۴۰ تومان در ۲۲ آذر ۱۴۰۴ بود و نرخ امروز ۰٫۰۰٪ پایین‌تر از اوج است. بیشترین افزایش روزانه +۵۱٫۶۲٪ (۱۵ دی ۱۴۰۴) و بیشترین کاهش −۵٫۰۰٪ (۵ فروردین ۱۴۰۵) را رقم زد.

روپیهٔ مرکز مبادله و نرخ‌های دیگر

جدول و نمودار مقایسه، روپیهٔ مرکز مبادله را کنار روپیهٔ آزاد، دلار مرکز مبادله و دیگر نرخ‌ها قرار می‌دهند.

نرخ یوآن مرکز مبادله و درهم مرکز مبادله را هم برای مقایسه با دیگر ارزهای آسیایی تجارت ایران دنبال کنید.

روپیه در افق‌های زمانی

روپیهٔ مرکز مبادله در یک هفته +۲٫۶۴٪ تغییر داشته؛ این عدد برای یک ماه +۱۱٫۱۵٪، برای یک فصل +۲۴٫۵۴٪ و برای نیم سال +۳۰٫۲۴٪ است.

اشتباه‌های رایج دربارهٔ روپیهٔ مرکز مبادله

اولین اشتباه، تصور اینکه مسافران یا دانشجویان می‌توانند روپیه را با نرخ مرکز مبادله بخرند. اشتباه دوم، نادیده گرفتن تضعیف تدریجی روپیه در برابر دلار. اشتباه سوم، فرض اینکه سازوکار پرداخت روپیه‌ای نفت هنوز فعال است؛ این سازوکار پس از ۲۰۱۹ عملاً متوقف شد.

اشتباه چهارم، نادیده گرفتن محدودیت‌های صادراتی هند، به‌ویژه برای برنج، که می‌تواند قیمت کالاهای وارداتی را مستقل از نرخ ارز تغییر دهد.

تبدیل روپیه به تومان با نرخ مرکز مبادله

چون هر روپیه کسر کوچکی از تومان است، محاسبه با مبالغ بزرگ راحت‌تر است. با نرخ امروز، یک روپیه ۱٬۹۵۴ تومان و هزار روپیه حدود ۱٬۹۵۳٬۶۰۰ تومان است.

میانگین ماهانهٔ روپیهٔ مرکز مبادله

آرشیو روپیهٔ مرکز مبادله، از ۱۷ خرداد ۱۴۰۲ و نرخ ۴۶۳٫۴۰ تومان آغاز می‌شود؛ تغییر از آن زمان تا امروز +۳۲۱٫۵۸٪ است. میانگین‌های ماهانه را در جدول زیر ببینید:

جمع‌بندی

روپیهٔ مرکز مبادله امروز ۱٬۹۵۴ تومان است. هند، شریک تجاری دیرینهٔ ایران، منبع برنج، چای، شکر و دارو است و بندر چابهار، نماد همکاری راهبردی دو کشور. نرخ روپیهٔ مرکز مبادله، از ترکیب دلار مرکز مبادله و نرخ روپیه به دلار به دست می‌آید و به سیاست‌های بانک ذخیرهٔ هند، قیمت نفت و روابط دو کشور حساس است.

نرخ روزانهٔ روپیهٔ مرکز مبادله و دیگر نرخ‌های ارز را در معامله ۲۴ دنبال کنید.