قیمت روبل مرکز مبادله امروز

روبل روسیه در مرکز مبادلهٔ ارز و طلای ایران امروز ۲٬۲۴۹ تومان اعلام شده و نسبت به روز قبل ۱٫۴۲٪ افزایش داشته است. روسیه، همسایهٔ دریایی ایران از طریق دریای خزر، در سال‌های اخیر به یکی از شرکای راهبردی ایران تبدیل شده است. هر دو کشور با تحریم‌های گستردهٔ غربی روبه‌رو هستند و تلاش کرده‌اند تجارت دوجانبه را با ارزهای ملی، یعنی روبل و ریال، و بدون دلار انجام دهند. اتصال شبکه‌های بانکی دو کشور، از جمله پیوند کارت‌های «شتاب» و «میر» و پیام‌رسان‌های مالی، بخشی از این تلاش بوده است. «روبل مرکز مبادله» یا «روبل نیمایی»، نرخی است که بخشی از این تجارت با آن تسویه می‌شود. اما روبل، ارزی پرنوسان است که پس از جنگ اوکراین و تحریم‌های بی‌سابقه، تحولات شدیدی را تجربه کرده است. در این صفحه، این نرخ را از جنبه‌های محاسبه، تجارت ایران و روسیه، کریدور شمال‌جنوب و عوامل مؤثر بررسی می‌کنیم.

نرخ روبل مرکز مبادله امروز شنبه ۲ آبان ۱۴۰۵

نرخ هر روبل روسیه در مرکز مبادله، امروز ۲٬۲۴۹ تومان ثبت شد؛ این رقم با ۲٬۲۱۸ تومانِ جلسهٔ قبل مقایسه می‌شود و تغییری برابر +۱٫۴۲٪ را نشان می‌دهد. روبل، از ارزهای پرنوسان جهان است و تحولات سیاسی، قیمت نفت و تحریم‌ها، می‌توانند آن را در مدت کوتاه به‌شدت جابه‌جا کنند.

طی یک ماه اخیر، روبل مرکز مبادله در ۲۲ روز صعود و در ۲ روز نزول داشته و میانگین تغییر روزانه‌اش ۰٫۶۳٪ بوده است. میانگین ماه به ۲٬۱۱۲ تومان رسید.

روبل روسیه؛ آشنایی با ارز

روبل، با کد بین‌المللی RUB و نماد ₽، پول ملی روسیه است. روبل، از قدیمی‌ترین ارزهای جهان است و پیشینهٔ آن به قرن سیزدهم میلادی بازمی‌گردد. واژهٔ «روبل»، از فعل روسی «روبیت» به معنای «بریدن» گرفته شده؛ در گذشته، شمش‌های نقره را برای ساختن واحدهای پولی می‌بریدند.

روبل در طول تاریخ معاصر، چند بار با بحران‌های شدید روبه‌رو شده است: فروپاشی شوروی و تورم شدید دههٔ ۱۹۹۰، بحران مالی ۱۹۹۸ که به نکول بدهی روسیه انجامید، سقوط ۲۰۱۴ پس از الحاق کریمه و افت قیمت نفت، و تحولات پرتلاطم پس از جنگ اوکراین در ۲۰۲۲.

تاریخچهٔ روابط اقتصادی ایران و روسیه

روابط ایران و روسیه، تاریخی طولانی و پرفراز و نشیب دارد؛ از جنگ‌های ایران و روس در قرن نوزدهم و عهدنامه‌های گلستان و ترکمانچای که بخش‌هایی از قفقاز را از ایران جدا کرد، تا همکاری‌های اقتصادی دوران شوروی، مانند ساخت کارخانهٔ ذوب‌آهن اصفهان با کمک شوروی در دههٔ ۱۳۴۰.

پس از فروپاشی شوروی، روسیه در ساخت نیروگاه اتمی بوشهر مشارکت کرد که در ۲۰۱۱ به بهره‌برداری رسید. در سال‌های اخیر، با فشار تحریم‌های غربی بر هر دو کشور، همکاری‌های اقتصادی وارد مرحلهٔ جدیدی شده است. حجم تجارت دو کشور، هرچند رشد کرده، در مقایسه با تجارت ایران با چین یا امارات، هنوز کوچک‌تر است.

نیروگاه بوشهر و همکاری انرژی هسته‌ای

نیروگاه اتمی بوشهر، که ساخت آن توسط شرکت آلمانی زیمنس پیش از انقلاب آغاز شد، پس از سال‌ها توقف، با مشارکت روسیه تکمیل شد. شرکت دولتی روسی «روس‌اتم»، سوخت این نیروگاه را تأمین می‌کند. قراردادهایی برای ساخت واحدهای جدید در بوشهر و نیروگاه‌های دیگر هم میان دو کشور امضا شده است.

پرداخت‌های مربوط به این پروژه‌ها، در سال‌های اخیر بخشی از تجارت ایران و روسیه را تشکیل داده و می‌تواند با روبل یا سازوکارهای تهاتر تسویه شود. این همکاری، یکی از نمادهای روابط راهبردی دو کشور است.

تهاتر و تجارت بدون دلار

یکی از روش‌هایی که ایران و روسیه برای دور زدن محدودیت‌های بانکی استفاده کرده‌اند، «تهاتر» است؛ یعنی مبادلهٔ مستقیم کالا با کالا، بدون انتقال پول. مثلاً ایران محصولات کشاورزی یا صنعتی صادر می‌کند و در مقابل، گندم یا تجهیزات دریافت می‌کند. این روش، نیاز به ارز خارجی را کاهش می‌دهد.

تهاتر، با وجود مزایا، محدودیت‌هایی هم دارد: تطبیق ارزش کالاها، زمان‌بندی تحویل و پیچیدگی اداری. به همین دلیل، دو کشور به‌تدریج به سمت تسویه با ارزهای ملی و زیرساخت‌های بانکی مشترک حرکت کرده‌اند.

روبل مرکز مبادله چیست؟

در بازاری که بانک مرکزی ایران برای معاملات ارز صادرات و واردات اداره می‌کند، روبل روسیه هم معامله می‌شود و نرخ آن، «روبل مرکز مبادله» است. پیش از ۲۰۲۴، این نرخ در سامانهٔ نیما کشف می‌شد. افزودن روبل به فهرست ارزهای این بازار، بخشی از سیاست تشویق تجارت با ارزهای ملی بوده است.

روبل مرکز مبادله، برای واردکنندگانی که از روسیه کالا می‌خرند، به‌ویژه غلات، روغن آفتابگردان، چوب و برخی مواد اولیه، کاربرد دارد. صادرکنندگان ایرانی به روسیه هم، می‌توانند روبل حاصل از صادرات را در این بازار عرضه کنند.

محاسبهٔ روبل مرکز مبادله

نرخ روبل مرکز مبادله، در اصل از نرخ دلار مرکز مبادله تقسیم بر نرخ دلار به روبل در بازار جهانی به دست می‌آید. اگر هر دلار، مثلاً ۹۰ روبل باشد، روبل مرکز مبادله حدود یک نودم دلار مرکز مبادله خواهد بود. اما به دلیل تحریم‌ها، تعیین نرخ «جهانی» روبل خود پیچیده شده است.

پس از تحریم بورس مسکو توسط آمریکا در ژوئن ۲۰۲۴، معاملات دلار و یورو در این بورس متوقف شد و بانک مرکزی روسیه، نرخ رسمی را بر اساس معاملات خارج از بورس تعیین می‌کند. این تحول، شفافیت نرخ روبل را کاهش داده است. نرخ دلار مرکز مبادله را برای مقایسه ببینید.

جنگ اوکراین و روبل

پس از آغاز جنگ اوکراین در فوریهٔ ۲۰۲۲، تحریم‌های بی‌سابقهٔ غربی علیه روسیه اعمال شد: مسدود شدن حدود نیمی از ذخایر ارزی بانک مرکزی روسیه، قطع دسترسی بانک‌های بزرگ روسی به سوئیفت و ممنوعیت‌های گستردهٔ تجاری. روبل در روزهای نخست، بیش از چهل درصد سقوط کرد.

بانک مرکزی روسیه، با افزایش نرخ بهره به بیست درصد و اعمال کنترل‌های شدید سرمایه، از جمله الزام صادرکنندگان به فروش بخش بزرگی از درآمد ارزی، روبل را تثبیت کرد. در چند ماه، روبل نه‌تنها بهبود یافت، بلکه به قوی‌ترین سطح در سال‌ها رسید. پس از آن، با کاهش درآمدهای نفتی و هزینه‌های جنگ، روبل دوباره نوسان‌های قابل توجهی داشته است.

تجارت ایران و روسیه

تجارت ایران و روسیه، در سال‌های اخیر رشد کرده است. ایران از روسیه، غلات به‌ویژه گندم و جو، روغن آفتابگردان، چوب، فلزات و برخی تجهیزات صنعتی وارد می‌کند. ایران به روسیه، میوه و سبزیجات، محصولات کشاورزی، مواد غذایی و برخی محصولات صنعتی صادر می‌کند.

ایران و «اتحادیهٔ اقتصادی اوراسیا»، به رهبری روسیه، توافق تجارت آزاد امضا کرده‌اند که از ۲۰۲۵ به‌طور کامل اجرایی شد و تعرفه‌های بخش بزرگی از کالاها را کاهش داد. در ۲۰۲۵ هم، ایران و روسیه «پیمان مشارکت راهبردی جامع» را امضا کردند. این توافق‌ها، چارچوبی برای گسترش تجارت با ارزهای ملی ایجاد کرده‌اند.

اتصال شتاب و میر

یکی از گام‌های عملی همکاری مالی ایران و روسیه، اتصال شبکهٔ کارت‌های بانکی «شتاب» ایران و «میر» روسیه است. این اتصال، که از ۲۰۲۴ به‌تدریج فعال شد، به گردشگران ایرانی در روسیه و گردشگران روس در ایران، امکان استفاده از کارت‌های بانکی کشور خود را می‌دهد؛ چیزی که به دلیل تحریم، با کارت‌های بین‌المللی ممکن نیست.

همچنین پیام‌رسان مالی ایران، «سپام»، و سیستم روسی «اس‌پی‌اف‌اس»، به عنوان جایگزین سوئیفت، به هم متصل شده‌اند. این زیرساخت‌ها، تسویهٔ تجارت با روبل و ریال را تسهیل می‌کنند؛ هرچند حجم استفاده از آن‌ها، هنوز در حال رشد است.

کریدور شمال‌جنوب

«کریدور بین‌المللی حمل‌ونقل شمال‌جنوب»، مسیری است که روسیه را از طریق ایران به خلیج فارس و اقیانوس هند متصل می‌کند. این کریدور، سه شاخهٔ اصلی دارد: شاخهٔ غربی از طریق آذربایجان، شاخهٔ مرکزی از طریق دریای خزر و شاخهٔ شرقی از طریق آسیای مرکزی.

روسیه، برای تکمیل راه‌آهن «رشت‌آستارا»، حلقهٔ مفقودهٔ شاخهٔ غربی، اعتبار مالی به ایران اعطا کرده است. پس از تحریم‌های غربی، این کریدور برای روسیه اهمیت راهبردی پیدا کرده؛ چون مسیر جایگزینی برای تجارت با هند و کشورهای خلیج فارس است. برای ایران هم، درآمد ترانزیت و افزایش تجارت، از مزایای آن است.

بنادر خزر و تجارت دریایی

بخش قابل توجهی از تجارت ایران و روسیه، از طریق دریای خزر انجام می‌شود. بنادر ایرانی انزلی، امیرآباد، نوشهر و آستارا، و بنادر روسی آستراخان و ماخاچ‌قلعه، کالا را میان دو کشور جابه‌جا می‌کنند. غلات، چوب و فلزات روسی، عمدتاً از این مسیر به ایران می‌رسند.

دریای خزر، به دلیل محدودیت عمق و کشتیرانی فصلی در برخی بخش‌ها، ظرفیت محدودی دارد. توسعهٔ بنادر و ناوگان کشتیرانی خزر، از برنامه‌های دو کشور برای افزایش تجارت است. کانال ولگا-دن، که خزر را به دریای سیاه متصل می‌کند، هم مسیر مهمی برای کشتی‌های روسی است.

گندم روسیه و امنیت غذایی ایران

روسیه، بزرگ‌ترین صادرکنندهٔ گندم جهان است. ایران، در سال‌هایی که تولید داخلی کافی نیست، بخش قابل توجهی از گندم وارداتی خود را از روسیه تأمین می‌کند. این واردات، برای امنیت غذایی کشور اهمیت حیاتی دارد.

تسویهٔ واردات گندم از روسیه، در سال‌های اخیر بیشتر با روبل یا از طریق سازوکارهای تهاتر انجام شده است. نرخ روبل مرکز مبادله، بر هزینهٔ این واردات اثر دارد. قیمت جهانی گندم و سیاست‌های صادراتی روسیه، مانند سهمیه و عوارض صادراتی، هم بر قیمت گندم وارداتی اثر می‌گذارند.

فاصلهٔ روبل مرکز مبادله و روبل آزاد

روبل در بازار آزاد ایران، بازار کوچکی دارد و بیشتر برای مسافران روسیه، دانشجویان و تجار خرد تهیه می‌شود. نرخ آن، معمولاً بالاتر از روبل مرکز مبادله است.

نرخ روبل آزاد را برای محاسبهٔ این شکاف ببینید. اگر برای سفر یا تحصیل در روسیه به روبل نیاز دارید، ماشین حساب تبدیل روبل به تومان سایت، با نرخ بازار آزاد کار می‌کند.

دانشجویان و مسافران ایرانی در روسیه

روسیه، به دلیل شهریهٔ نسبتاً پایین دانشگاه‌ها، به‌ویژه در رشته‌های پزشکی و مهندسی، مقصد شمار رو به افزایشی از دانشجویان ایرانی است. شهرهایی مانند مسکو، سن‌پترزبورگ و کازان، دانشجویان ایرانی زیادی را جذب کرده‌اند. گردشگری ایرانیان به روسیه هم، با تسهیل ویزا و پروازهای مستقیم، افزایش یافته است.

اتصال کارت‌های شتاب و میر، برای این مسافران، امکان پرداخت و برداشت پول در روسیه را فراهم کرده است. نرخ تبدیل در این سازوکار، به نرخ‌های تعیین‌شده توسط بانک‌ها بستگی دارد که ممکن است با نرخ بازار آزاد متفاوت باشد.

انرژی؛ رقابت و همکاری

ایران و روسیه، هر دو از بزرگ‌ترین دارندگان ذخایر نفت و گاز جهان‌اند و در بازارهای انرژی، رقیب یکدیگر هم هستند. پس از تحریم‌های غربی، روسیه بخش بزرگی از نفت خود را با تخفیف به چین و هند فروخت؛ بازارهایی که ایران هم در آن‌ها فعال است. این رقابت، فشار بر قیمت نفت تحریمی ایران را افزایش داده است.

در مقابل، دو کشور در اوپک پلاس همکاری می‌کنند و از توافق‌هایی برای سوآپ گاز و همکاری‌های انرژی سخن گفته‌اند. قراردادهایی برای سرمایه‌گذاری شرکت‌های روسی در میدان‌های نفت و گاز ایران هم، امضا شده است.

گردشگری روس‌ها در ایران

گردشگران روس هم، در سال‌های اخیر بیشتر به ایران سفر کرده‌اند؛ به‌ویژه به شهرهای تاریخی و مناطق ساحلی. اتصال کارت میر به شبکهٔ شتاب، برای این گردشگران امکان پرداخت را فراهم کرده است. این جریان، تقاضا برای ریال و عرضهٔ روبل را در بازار افزایش می‌دهد.

بانک مرکزی روسیه و نرخ بهره

بانک مرکزی روسیه، برای مقابله با تورم ناشی از هزینه‌های جنگ و کمبود نیروی کار، در ۲۰۲۴ نرخ بهره را به رکورد ۲۱ درصد رساند. این نرخ بالا، از روبل حمایت کرد اما رشد اقتصادی را کند کرد. از ۲۰۲۵، با کاهش تورم، بانک مرکزی شروع به کاهش تدریجی نرخ بهره کرد.

سیاست‌های این بانک، به همراه قیمت نفت و درآمدهای ارزی صادرکنندگان روس، تعیین‌کنندهٔ اصلی ارزش روبل است. هر تغییر در این عوامل، از طریق نرخ دلار به روبل، به روبل مرکز مبادله منتقل می‌شود.

عوامل مؤثر بر روبل مرکز مبادله

مهم‌ترین عوامل، نرخ دلار مرکز مبادله و نرخ دلار به روبل‌اند. قیمت نفت، که منبع اصلی درآمد ارزی روسیه است، سیاست‌های بانک مرکزی روسیه، تحریم‌ها و تحولات جنگ اوکراین، بر نرخ روبل به دلار اثر دارند.

حجم تجارت ایران و روسیه و میزان استفاده از روبل در تسویه، بر عرضه و تقاضای روبل در مرکز مبادله اثر دارد. گسترش تجارت با ارزهای ملی، می‌تواند در آینده نقش روبل را در بازار ارز ایران افزایش دهد.

نکته‌هایی برای تجار ایرانی

تجاری که با روسیه کار می‌کنند، باید نوسان بالای روبل را در قراردادها لحاظ کنند. روبل، در مقایسه با درهم یا حتی یورو، نوسان‌های بسیار شدیدتری دارد؛ تغییرات ده تا بیست درصدی در چند ماه، در سال‌های اخیر رخ داده است.

استفاده از زیرساخت‌های جدید مالی، مانند اتصال سپام و اس‌پی‌اف‌اس، و آشنایی با مقررات اتحادیهٔ اقتصادی اوراسیا، برای تجار ایرانی مفید است. مشاوره با کارشناسان آشنا با بازار روسیه و قوانین تحریم، پیش از قراردادهای بزرگ، توصیه می‌شود.

روبل مرکز مبادله در یک ماه و یک سال

روبل مرکز مبادله در یک ماه گذشته +۱۲٫۳۴٪ تغییر کرده است. نمودار ماهانه، این حرکت را به تصویر می‌کشد.

هر روبل در مرکز مبادله، یک سال پیش حدود ۸۶۳٫۸۰ تومان بود و امروز ۲٬۲۴۹ تومان است؛ تغییری معادل +۱۶۰٫۴۰٪. نرخ این دوره، از کف ۸۶۱٫۴۰ تومان (۱ آبان ۱۴۰۴) تا سقف ۲٬۲۴۹ تومان (۳۰ مهر ۱۴۰۵) در نوسان بود و امروز ۰٫۰۰٪ زیر سقف قرار دارد. بزرگ‌ترین افزایش یک‌روزه +۵۱٫۹۶٪ در ۱۵ دی ۱۴۰۴ و بزرگ‌ترین کاهش −۹٫۶۷٪ در ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ بود.

روبل مرکز مبادله و نرخ‌های دیگر

جدول و نمودار مقایسه، روبل مرکز مبادله را کنار روبل آزاد، دلار مرکز مبادله و دیگر نرخ‌ها نشان می‌دهند.

نرخ یوآن مرکز مبادله را هم دنبال کنید؛ یوآن و روبل، دو ارز اصلی در تلاش ایران برای تجارت بدون دلار هستند.

روبل در افق‌های زمانی

کارنامهٔ روبل مرکز مبادله در بازه‌های مختلف: هفت روز +۴٫۲۷٪، سی روز +۱۲٫۳۴٪، نود روز +۱۶٫۶۱٪ و صد و هشتاد روز +۲۰٫۰۵٪. نوسان بالای روبل، معمولاً در این ارقام آشکار است.

اشتباه‌های رایج دربارهٔ روبل مرکز مبادله

اولین اشتباه، تصور اینکه مسافران یا دانشجویان می‌توانند روبل را با نرخ مرکز مبادله بخرند. اشتباه دوم، نادیده گرفتن نوسان شدید روبل. اشتباه سوم، فرض اینکه نرخ روبل در بازار جهانی، مانند ارزهای دیگر، شفاف و یکسان است؛ پس از تحریم‌ها، نرخ‌های متعددی برای روبل وجود دارد.

اشتباه چهارم، نگهداری روبل به عنوان پس‌انداز؛ روبل، با سابقهٔ بحران‌های مکرر، ارزی برای حفظ ارزش نیست.

تبدیل روبل به تومان با نرخ مرکز مبادله

اگر صورت‌حساب یک تأمین‌کنندهٔ روس را به روبل در دست دارید، رقم آن را در نرخ این صفحه ضرب کنید. امروز هر روبل ۲٬۲۴۹ تومان ارزش‌گذاری می‌شود و هزار روبل نزدیک به ۲٬۲۴۹٬۳۰۰ تومان است.

میانگین ماهانهٔ روبل مرکز مبادله

ثبت روبل مرکز مبادله در آرشیو سایت، از ۷ مهر ۱۴۰۲ آغاز شد که هر روبل ۳۸۳٫۷۰ تومان بود؛ از آن زمان تا امروز +۴۸۶٫۲۱٪ تغییر رخ داده است. جدول ماهانه:

جمع‌بندی

روبل مرکز مبادله امروز ۲٬۲۴۹ تومان است. روسیه، شریک راهبردی ایران در شرایط تحریم، منبع گندم، روغن و چوب است و دو کشور تلاش می‌کنند تجارت را با ارزهای ملی انجام دهند. اتصال شتاب و میر، کریدور شمال‌جنوب و توافق تجارت آزاد با اتحادیهٔ اوراسیا، نشانه‌های این همکاری‌اند. روبل، ارزی پرنوسان و حساس به قیمت نفت، تحریم‌ها و سیاست‌های بانک مرکزی روسیه است.

از کشتی‌های گندم در بندر امیرآباد تا دانشجویان ایرانی در کازان و گردشگرانی که با کارت میر خرید می‌کنند، روبل جایگاه تازه‌ای در زندگی اقتصادی ایرانیان پیدا کرده است؛ جایگاهی که با گسترش همکاری‌ها، احتمالاً پررنگ‌تر هم خواهد شد. نرخ روزانهٔ روبل مرکز مبادله و دیگر نرخ‌های ارز را در معامله ۲۴ دنبال کنید.