قیمت نفت برنت امروز

هر بشکه نفت برنت امروز در بازار جهانی ۱۱۶٫۹۱ دلار معامله می‌شود و نسبت به روز قبل ۰٫۲۱٪ افزایش داشته است. نفت برنت، مهم‌ترین شاخص قیمت نفت خام در جهان است؛ حدود دو سوم نفت خام معامله‌شده در بازارهای بین‌المللی، بر پایهٔ قیمت برنت قیمت‌گذاری می‌شود. برای اقتصاد ایران، که درآمدهای نفتی سهم بزرگی از بودجهٔ دولت و ارز کشور را تأمین می‌کند، قیمت برنت عددی حیاتی است؛ نفت ایران هم با فرمولی مرتبط با برنت قیمت‌گذاری می‌شود. اما برنت فقط به ایران مربوط نیست: قیمت بنزین در جهان، تورم کشورهای مصرف‌کننده، سیاست‌های بانک‌های مرکزی و حتی نتیجهٔ انتخابات، همه تحت تأثیر این عدد قرار دارند. در این صفحه، برنت چیست، قیمت آن چطور تعیین می‌شود، اوپک پلاس و شیل آمریکا چه نقشی دارند و چه عواملی قیمت نفت را بالا و پایین می‌برند، را بررسی می‌کنیم.

قیمت نفت برنت امروز شنبه ۲ آبان ۱۴۰۵

نفت برنت در معاملات امروز، میان ۱۱۶٫۷۰ و ۱۱۶٫۹۵ دلار نوسان کرد و آخرین قیمت آن ۱۱۶٫۹۱ دلار برای هر بشکه است. قیمت پایانی جلسهٔ قبل ۱۱۷٫۱۵ دلار بود و تغییر امروز +۰٫۲۱٪ است. قراردادهای آتی برنت، در بورس «آی‌سی‌ای» لندن معامله می‌شوند و بازار تقریباً شبانه‌روزی فعال است.

برنت در سی روز گذشته ۱۴ روز با رشد و ۱۱ روز با افت بسته شده و دامنهٔ متوسط حرکت روزانه‌اش ۱٫۴۵٪ بوده است. نفت در مقایسه با طلا، نوسان روزانهٔ بیشتری دارد؛ اخبار ژئوپلیتیکی، تصمیم‌های اوپک پلاس و داده‌های ذخایر آمریکا، می‌توانند در یک روز چند درصد قیمت را جابه‌جا کنند.

نفت برنت چیست؟

«برنت» در اصل نام یک میدان نفتی در دریای شمال، میان بریتانیا و نروژ، بود که در دههٔ ۱۹۷۰ کشف شد. امروز، شاخص برنت ترکیبی از نفت چند میدان دریای شمال است: برنت، فورتیز، اوزبرگ، اکوفیسک و تروول؛ و از ۲۰۲۳، نفت خام «میدلند» آمریکا هم به سبد آن اضافه شده است. این ترکیب، برای حفظ نقدینگی شاخص در برابر کاهش تولید میدان‌های قدیمی انجام شده است.

نفت برنت، «سبک و شیرین» است؛ یعنی چگالی نسبتاً پایین و گوگرد کمی دارد. این ویژگی‌ها، پالایش آن را آسان‌تر می‌کنند و فرآورده‌هایی مانند بنزین و گازوئیل بیشتری از آن به دست می‌آید. واحد قیمت‌گذاری نفت، «بشکه» است که برابر ۴۲ گالن آمریکایی یا حدود ۱۵۹ لیتر است.

دریای شمال؛ زادگاه شاخص

کشف نفت در دریای شمال در دههٔ ۱۹۷۰، بریتانیا و نروژ را به صادرکنندگان مهم نفت تبدیل کرد. سکوهای نفتی در آب‌های طوفانی و سرد این دریا، از پیچیده‌ترین تأسیسات مهندسی جهان بودند. امروز تولید بسیاری از این میدان‌ها رو به کاهش است و نروژ، با صندوق ثروت ملی عظیمی که از درآمدهای نفتی ساخته، نمونه‌ای مشهور از مدیریت درآمد منابع طبیعی شده است.

برنت، دبلیوتی‌آی و دوبی؛ سه شاخص اصلی

در جهان، سه شاخص اصلی برای قیمت نفت وجود دارد. برنت، شاخص نفت اروپا، آفریقا و بخش بزرگی از خاورمیانه است. «وست تگزاس اینترمدیت» یا دبلیوتی‌آی، شاخص نفت آمریکاست که در بورس نیویورک معامله می‌شود. «دوبی و عمان»، شاخص نفت‌های ترش خاورمیانه است که به آسیا صادر می‌شوند.

قیمت این سه شاخص، معمولاً نزدیک به هم است، اما اختلاف‌هایی دارند که به کیفیت نفت، هزینهٔ حمل و شرایط عرضه و تقاضای منطقه‌ای بستگی دارد. برنت معمولاً چند دلار گران‌تر از دبلیوتی‌آی معامله می‌شود. سبد نفت اوپک هم، شاخص دیگری است که میانگین قیمت نفت اعضای این سازمان را نشان می‌دهد؛ قیمت نفت اوپک را هم دنبال کنید.

بازار آتی و قیمت فیزیکی نفت

قیمتی که به عنوان «قیمت برنت» در اخبار می‌شنوید، معمولاً قیمت نزدیک‌ترین قرارداد آتی برنت در بورس آی‌سی‌ای است؛ نه قیمت یک محمولهٔ فیزیکی مشخص. قراردادهای آتی، تعهد خرید یا فروش نفت در ماه‌های آینده‌اند و بیشتر معامله‌گران، پیش از سررسید آن‌ها را می‌بندند. بازار فیزیکی نفت، که محموله‌های واقعی در آن دست‌به‌دست می‌شوند، بر اساس همین قیمت‌های آتی و با اضافه یا کسری مشخص قیمت‌گذاری می‌شود.

ساختار قیمت قراردادهای ماه‌های مختلف هم اطلاعات مهمی دارد. وقتی قیمت قرارداد نزدیک بالاتر از قراردادهای دورتر است، به آن «بک‌وردیشن» می‌گویند که نشانهٔ کمبود عرضه در کوتاه‌مدت است. حالت عکس، «کنتانگو»، نشانهٔ مازاد عرضه و پر بودن انبارهاست. تحلیلگران این ساختار را برای سنجش وضعیت واقعی بازار دنبال می‌کنند.

پالایشگاه‌ها و حاشیهٔ پالایش

نفت خام به‌تنهایی مصرف نمی‌شود؛ پالایشگاه‌ها آن را به بنزین، گازوئیل، سوخت هواپیما و فرآورده‌های دیگر تبدیل می‌کنند. «حاشیهٔ پالایش»، تفاوت ارزش این فرآورده‌ها با قیمت نفت خام است. وقتی حاشیهٔ پالایش بالاست، پالایشگاه‌ها انگیزه دارند نفت بیشتری بخرند و این تقاضا از قیمت برنت حمایت می‌کند.

در سال‌های اخیر، کمبود ظرفیت پالایشی در برخی مناطق و تحریم فرآورده‌های روسیه، حاشیهٔ پالایش گازوئیل را در دوره‌هایی به رکوردهای تاریخی رساند. برای فهم کامل بازار نفت، باید بازار فرآورده‌ها را هم دنبال کرد.

نفت ایران و ارتباط آن با برنت

شرکت ملی نفت ایران، قیمت فروش نفت خام خود به مشتریان اروپایی را بر اساس فرمولی مرتبط با برنت تعیین می‌کرد و برای مشتریان آسیایی، بر اساس شاخص دوبی و عمان. نفت سبک و سنگین ایران، با تخفیف یا اضافه‌ای نسبت به این شاخص‌ها فروخته می‌شوند که ماهانه اعلام می‌شود.

در دوره‌های تحریم، فروش نفت ایران با تخفیف‌های قابل توجه نسبت به قیمت‌های رسمی انجام شده است. با این حال، قیمت برنت همچنان مبنای مهمی برای برآورد درآمدهای نفتی است؛ بودجهٔ سالانهٔ کشور هم بر اساس پیش‌بینی قیمت نفت و میزان صادرات تنظیم می‌شود. افت شدید برنت، فشار مستقیمی بر بودجه و بازار ارز ایجاد می‌کند.

نفت، دلار و بازار ارز ایران

درآمدهای نفتی، یکی از منابع اصلی عرضهٔ ارز در اقتصاد ایران است. وقتی قیمت نفت بالاست و امکان فروش و انتقال درآمدها وجود دارد، عرضهٔ ارز افزایش می‌یابد و فشار بر نرخ دلار کاهش پیدا می‌کند. برعکس، افت قیمت نفت یا محدودیت در فروش، عرضهٔ ارز را کم می‌کند.

البته رابطهٔ قیمت برنت و نرخ دلار در ایران، مستقیم و فوری نیست؛ تحریم‌ها، توانایی انتقال درآمدها، سیاست‌های ارزی و انتظارات تورمی، نقش مهم‌تری در کوتاه‌مدت دارند. اما در بلندمدت، قیمت نفت یکی از عوامل بنیادی مؤثر بر اقتصاد ایران است. نرخ دلار را در کنار برنت دنبال کنید.

اوپک و اوپک پلاس

«سازمان کشورهای صادرکنندهٔ نفت» یا اوپک، در ۱۹۶۰ در بغداد توسط ایران، عراق، کویت، عربستان سعودی و ونزوئلا تأسیس شد. ایران از بنیان‌گذاران این سازمان است. اوپک با تعیین سهمیه‌های تولید برای اعضا، تلاش می‌کند قیمت نفت را در محدودهٔ مطلوب نگه دارد.

از ۲۰۱۶، اوپک با ده کشور غیرعضو، به رهبری روسیه، ائتلافی به نام «اوپک پلاس» تشکیل داد. این ائتلاف، حدود چهل درصد نفت جهان را تولید می‌کند و تصمیم‌های آن دربارهٔ افزایش یا کاهش تولید، یکی از مهم‌ترین عوامل قیمت نفت است. عربستان سعودی، با بیشترین ظرفیت مازاد تولید، نقش «تولیدکنندهٔ نوسان‌گیر» را دارد.

کاهش داوطلبانه و بازگشت تولید

در سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴، اوپک پلاس برای حمایت از قیمت، چند دور کاهش تولید اعلام کرد؛ از جمله «کاهش‌های داوطلبانه» که عربستان و چند عضو دیگر، فراتر از سهمیهٔ رسمی، انجام دادند. این کاهش‌ها، میلیون‌ها بشکه در روز از عرضهٔ جهانی خارج کرد.

از ۲۰۲۵، اوپک پلاس شروع به بازگرداندن تدریجی این کاهش‌ها کرد تا سهم بازار از دست رفته را بازپس گیرد. تصمیم‌های ماهانهٔ این ائتلاف دربارهٔ سرعت افزایش تولید، با دقت توسط بازار دنبال می‌شود. هر نشانه‌ای از اختلاف میان اعضا یا عدم پایبندی به سهمیه‌ها، می‌تواند قیمت را تحت فشار قرار دهد.

شیل آمریکا؛ تغییر بزرگ بازی

انقلاب «نفت شیل» در آمریکا، با فناوری شکست هیدرولیکی و حفاری افقی، از حدود ۲۰۱۰ تولید نفت آمریکا را چند برابر کرد. امروز آمریکا بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ نفت جهان است و بیش از سیزده میلیون بشکه در روز تولید می‌کند. این تحول، توازن قدرت در بازار نفت را تغییر داد.

تولیدکنندگان شیل، نسبت به قیمت حساس‌اند: وقتی قیمت بالاست، به‌سرعت حفاری را افزایش می‌دهند و وقتی پایین است، کاهش می‌دهند. این واکنش سریع، نوعی سقف و کف برای قیمت نفت ایجاد کرده است. تعداد دکل‌های حفاری فعال در آمریکا، که هر هفته اعلام می‌شود، یکی از شاخص‌های دنبال‌شده در بازار است.

تقاضای نفت؛ چین، هند و گذار انرژی

تقاضای جهانی نفت، بیش از صد میلیون بشکه در روز است. چین، بزرگ‌ترین واردکنندهٔ نفت جهان، و هند، سریع‌ترین بازار رو به رشد، نقش تعیین‌کننده‌ای در تقاضا دارند. داده‌های اقتصادی چین، از تولید صنعتی تا واردات نفت، با دقت توسط معامله‌گران دنبال می‌شود.

گذار انرژی و رشد خودروهای برقی، به‌ویژه در چین، رشد تقاضای نفت برای حمل‌ونقل را کند کرده است. برخی نهادها، مانند آژانس بین‌المللی انرژی، پیش‌بینی می‌کنند تقاضای نفت پیش از ۲۰۳۰ به اوج برسد؛ در حالی که اوپک، رشد تقاضا را تا دهه‌های بعد پیش‌بینی می‌کند. این اختلاف دیدگاه، بر سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت در صنعت نفت اثر دارد.

ژئوپلیتیک؛ خاورمیانه و تنگهٔ هرمز

بخش بزرگی از نفت جهان، در خاورمیانه تولید و از تنگهٔ هرمز صادر می‌شود؛ گذرگاهی که روزانه حدود یک پنجم مصرف نفت جهان از آن عبور می‌کند. هر تنش در این منطقه، از تهدیدهای نظامی تا حملات به نفتکش‌ها و تأسیسات نفتی، می‌تواند قیمت برنت را به‌سرعت بالا ببرد.

جنگ اوکراین در ۲۰۲۲ و تحریم‌های نفت روسیه هم، نشان داد ژئوپلیتیک چقدر می‌تواند بازار را تکان دهد؛ برنت در مارس ۲۰۲۲ به نزدیک ۱۴۰ دلار رسید. بازار معمولاً «صرف ریسک ژئوپلیتیکی» را در قیمت لحاظ می‌کند که با کاهش تنش‌ها، به‌سرعت از بین می‌رود.

ذخایر نفت و گزارش‌های هفتگی

یکی از داده‌های پرتأثیر بر قیمت نفت، گزارش هفتگی ذخایر نفت خام آمریکاست که توسط «ادارهٔ اطلاعات انرژی» آمریکا منتشر می‌شود. کاهش غیرمنتظرهٔ ذخایر، نشانهٔ تقاضای قوی یا عرضهٔ ضعیف است و معمولاً قیمت را بالا می‌برد؛ افزایش غیرمنتظره، اثر معکوس دارد.

ذخایر استراتژیک نفت هم، ابزاری در دست دولت‌هاست. آمریکا در ۲۰۲۲، برای مقابله با جهش قیمت، بزرگ‌ترین برداشت تاریخ از ذخایر استراتژیک خود را انجام داد. تصمیم‌های مربوط به پر کردن یا برداشت از این ذخایر، بر توازن عرضه و تقاضا اثر می‌گذارد.

نفت و دلار آمریکا

نفت در بازارهای جهانی به دلار قیمت‌گذاری می‌شود. وقتی دلار تقویت می‌شود، نفت برای خریداران با ارزهای دیگر گران‌تر می‌شود و تقاضا ممکن است کاهش یابد. به همین دلیل، در بسیاری از دوره‌ها، رابطهٔ معکوسی میان شاخص دلار و قیمت نفت دیده می‌شود.

نرخ بهره و سیاست‌های فدرال رزرو هم، از طریق اثر بر رشد اقتصادی و ارزش دلار، بر نفت اثر دارند. نرخ بهرهٔ بالا، رشد اقتصادی و تقاضای نفت را کند می‌کند. تحلیلگران نفت، تقویم اقتصادی آمریکا را به اندازهٔ تصمیم‌های اوپک دنبال می‌کنند.

تاریخچهٔ نوسان‌های بزرگ نفت

تاریخ نفت، پر از نوسان‌های بزرگ است. شوک نفتی ۱۹۷۳، پس از تحریم نفتی اعراب، قیمت را چهار برابر کرد. انقلاب ۱۳۵۷ ایران و جنگ ایران و عراق، شوک دوم را در ۱۹۷۹ و ۱۹۸۰ رقم زد. در ژوئیهٔ ۲۰۰۸، برنت به رکورد تاریخی نزدیک ۱۴۷ دلار رسید و چند ماه بعد، با بحران مالی، به زیر ۴۰ دلار سقوط کرد.

در آوریل ۲۰۲۰، با شیوع کرونا و قرنطینه‌های جهانی، تقاضای نفت سقوط کرد و قیمت دبلیوتی‌آی برای مدت کوتاهی حتی منفی شد؛ برنت هم به زیر ۲۰ دلار رسید. این تاریخچه نشان می‌دهد نفت می‌تواند در مدت کوتاه، تغییرات بسیار شدیدی را تجربه کند.

نفت و تورم جهانی

قیمت نفت، یکی از مهم‌ترین عوامل تورم در کشورهای مصرف‌کننده است. انرژی، هم مستقیماً در سبد مصرف خانوارها، از طریق بنزین و گرمایش، و هم غیرمستقیم در هزینهٔ تولید و حمل‌ونقل کالاها اثر دارد. جهش قیمت نفت در ۲۰۲۲، یکی از عوامل اصلی تورم بالای آمریکا و اروپا در آن سال بود.

به همین دلیل، بانک‌های مرکزی قیمت نفت را با دقت دنبال می‌کنند. نفت گران‌تر می‌تواند بانک‌های مرکزی را به حفظ نرخ بهرهٔ بالا وادار کند؛ که خود رشد اقتصادی و تقاضای نفت را کند می‌کند. این چرخهٔ بازخورد، رابطهٔ نفت و اقتصاد کلان را پیچیده کرده است.

نفت و قیمت بنزین

قیمت نفت خام، بزرگ‌ترین جزء قیمت بنزین در بیشتر کشورهای جهان است. وقتی برنت بالا می‌رود، قیمت بنزین در جایگاه‌های سوخت اروپا و آمریکا هم با تأخیری کوتاه افزایش می‌یابد. این موضوع، نفت را به عاملی سیاسی تبدیل کرده است؛ دولت‌ها از قیمت بالای بنزین در آستانهٔ انتخابات نگران‌اند.

در ایران، قیمت بنزین توسط دولت تعیین می‌شود و ارتباط مستقیمی با قیمت جهانی ندارد؛ اما فاصلهٔ قیمت داخلی و جهانی، یارانهٔ پنهان انرژی و انگیزهٔ قاچاق سوخت را تعیین می‌کند. قیمت جهانی بنزین را هم در کنار برنت دنبال کنید.

برنت در کنار طلا، گاز و دلار

جدول مقایسه، برنت را کنار دیگر کالاها و دارایی‌های جهانی قرار می‌دهد. نفت به رشد اقتصادی جهان حساس‌تر از طلاست؛ در دوره‌های رکود، نفت معمولاً افت می‌کند در حالی که طلا ممکن است رشد کند. این تفاوت رفتار، برای تنوع‌بخشی و فهم چرخه‌های اقتصادی مفید است.

قیمت گاز طبیعی و اونس طلا را هم دنبال کنید. گاز طبیعی، بازار منطقه‌ای‌تری دارد و به آب‌وهوا و ذخیره‌سازی حساس است؛ طلا، پناهگاه بحران‌هاست.

ارزش چند بشکه برنت به دلار

محموله‌های نفتی، معمولاً صدها هزار تا دو میلیون بشکه‌اند. ارزش یک بشکه با قیمت امروز ۱۱۷ دلار و ده بشکه نزدیک ۱٬۱۶۹ دلار است؛ جدول زیر مقادیر بزرگ‌تر را نشان می‌دهد.

روند برنت در یک ماه و یک سال

برنت در سی روز گذشته +۸٫۸۲٪ تغییر کرده است. نمودار ماهانه، حرکت روزبه‌روز قیمت را نشان می‌دهد.

در دوازده ماه اخیر، برنت بین ۵۸٫۸۸ دلار در ۲۵ آذر ۱۴۰۴ و ۱۱۷٫۱۵ دلار در ۱ آبان ۱۴۰۵ نوسان کرده و امروز −۰٫۲۰٪ زیر سقف این دوره است. یک سال پیش، هر بشکه برنت حدود ۶۵٫۸۴ دلار بود.

بازدهی برنت در افق‌های مختلف

برنت در یک هفته +۶٫۴۲٪، در سه ماه +۲۰٫۸۰٪، در شش ماه +۱۰٫۹۹٪ و در یک سال +۷۷٫۵۷٪ تغییر کرده است.

در سال گذشته، بزرگ‌ترین جهش یک‌روزهٔ برنت +۹٫۷۲٪ در ۲۲ تیر ۱۴۰۵ و بزرگ‌ترین افت −۱۱٫۶۰٪ در ۱۹ فروردین ۱۴۰۵ بوده است.

عمق افت‌های نفت

نمودار افت از سقف، نشان می‌دهد برنت در یک سال اخیر چقدر از بالاترین قیمت‌های قبلی فاصله داشته است. نفت، به دلیل حساسیت به رشد اقتصادی و تصمیم‌های اوپک پلاس، دوره‌های افت طولانی را تجربه می‌کند.

برنت در افق بلندمدت

نخستین قیمت برنت در آرشیو ما، ۸۹٫۵۲ دلار در ۲۰ فروردین ۱۴۰۳ است و برنت از آن زمان +۳۰٫۶۰٪ تغییر کرده است.

جدول سالانه، عملکرد برنت را سال به سال نشان می‌دهد:

اشتباه‌های رایج در تفسیر قیمت نفت

اولین اشتباه، یکی دانستن برنت و دبلیوتی‌آی است؛ این دو شاخص متفاوت‌اند و اختلاف قیمت دارند. اشتباه دوم، انتظار اثر فوری و مستقیم قیمت نفت بر نرخ دلار در ایران؛ در حالی که تحریم‌ها و سیاست‌های داخلی، نقش بزرگ‌تری دارند. اشتباه سوم، واکنش به هر خبر ژئوپلیتیکی؛ بسیاری از جهش‌های ناشی از تنش، به‌سرعت برمی‌گردند.

اشتباه چهارم، نادیده گرفتن سمت تقاضاست؛ بسیاری فقط به عرضه و اوپک توجه می‌کنند، در حالی که رشد اقتصادی چین و جهان، به همان اندازه مهم است.

جمع‌بندی

نفت برنت امروز ۱۱۶٫۹۱ دلار برای هر بشکه معامله می‌شود. برنت، شاخص اصلی قیمت نفت جهان است و تحت تأثیر تصمیم‌های اوپک پلاس، تولید شیل آمریکا، تقاضای چین و هند، تنش‌های ژئوپلیتیکی و ارزش دلار قرار دارد. برای ایران، قیمت برنت بر درآمدهای نفتی، بودجه و در بلندمدت بر بازار ارز اثر می‌گذارد.

قیمت روزانهٔ برنت و دیگر کالاهای جهانی را در معامله ۲۴ دنبال کنید.