قیمت گاز طبیعی امروز

قیمت گاز طبیعی امروز در بازار جهانی ۲٫۶۲ دلار است و نسبت به جلسهٔ قبل ۰٫۲۶٪ کاهش داشته است. گاز طبیعی، یکی از سه منبع اصلی انرژی جهان در کنار نفت و زغال‌سنگ است و برای گرمایش خانه‌ها، تولید برق و صنایعی مانند پتروشیمی و فولاد مصرف می‌شود. برای ایران، گاز اهمیتی دوچندان دارد: ایران دارای دومین ذخایر گاز طبیعی جهان پس از روسیه است و میدان پارس جنوبی، که با قطر مشترک است، بزرگ‌ترین میدان گازی جهان به شمار می‌رود. با این حال، بازار جهانی گاز با بازار نفت تفاوت‌های مهمی دارد؛ گاز منطقه‌ای‌تر است، حمل آن دشوارتر است و قیمت آن به‌شدت به آب‌وهوا حساس است. در این صفحه، شاخص‌های قیمت گاز، عوامل مؤثر بر آن، نقش ال‌ان‌جی، جایگاه ایران و روند قیمت را بررسی می‌کنیم.

قیمت گاز طبیعی امروز شنبه ۲ آبان ۱۴۰۵

گاز طبیعی در معاملات امروز، میان ۲٫۶۲ و ۲٫۶۳ دلار جابه‌جا شد و آخرین قیمت آن ۲٫۶۲ دلار است. قیمت پایانی جلسهٔ قبل ۲٫۶۳ دلار بود و تغییر امروز −۰٫۲۶٪ است. قیمتی که در این صفحه می‌بینید، معمولاً قیمت قرارداد آتی گاز «هنری هاب» در بورس نیویورک است؛ شاخص اصلی گاز در آمریکای شمالی.

گاز طبیعی، یکی از پرنوسان‌ترین کالاهای جهان است. در سی روز گذشته، ۱۱ روز با افزایش و ۱۴ روز با کاهش بسته شده و میانگین تغییر روزانه ۲٫۲۷٪ بوده است. پیش‌بینی‌های آب‌وهوا، گزارش ذخایر و اخبار صادرات ال‌ان‌جی، می‌توانند در یک روز قیمت را چند درصد جابه‌جا کنند.

واحد قیمت گاز؛ میلیون بی‌تی‌یو

قیمت گاز طبیعی در آمریکا، بر اساس «میلیون بی‌تی‌یو» اعلام می‌شود. بی‌تی‌یو یا «واحد حرارتی بریتانیا»، مقدار انرژی لازم برای گرم کردن یک پوند آب به اندازهٔ یک درجهٔ فارنهایت است. یک میلیون بی‌تی‌یو، تقریباً معادل انرژی حدود ۲۸ متر مکعب گاز طبیعی است.

در اروپا، قیمت گاز معمولاً به یورو برای هر مگاوات‌ساعت اعلام می‌شود و در آسیا، قیمت ال‌ان‌جی به دلار برای هر میلیون بی‌تی‌یو. این تفاوت واحدها، مقایسهٔ مستقیم قیمت‌ها را دشوار می‌کند؛ برای مقایسه، باید واحدها را به یکدیگر تبدیل کرد.

سه بازار منطقه‌ای گاز

برخلاف نفت که بازار جهانی تقریباً یکپارچه‌ای دارد، گاز طبیعی در سه بازار اصلی منطقه‌ای معامله می‌شود. «هنری هاب» شاخص آمریکای شمالی است؛ «تی‌تی‌اف» هلند، شاخص اروپا؛ و «جی‌کی‌ام» یا ژاپن‌کره، شاخص ال‌ان‌جی آسیاست. قیمت این سه، می‌تواند فاصلهٔ زیادی از هم داشته باشد.

به دلیل تولید عظیم گاز شیل، قیمت هنری هاب معمولاً بسیار پایین‌تر از اروپا و آسیاست. در ۲۰۲۲، پس از جنگ اوکراین و قطع بخش بزرگی از گاز روسیه به اروپا، قیمت تی‌تی‌اف به رکوردهای تاریخی رسید و چندین برابر هنری هاب شد. این فاصله، انگیزهٔ بزرگی برای صادرات ال‌ان‌جی آمریکا به اروپا ایجاد کرد.

ال‌ان‌جی؛ پل میان بازارها

گاز طبیعی به دو روش منتقل می‌شود: از طریق خط لوله، که نیاز به اتصال فیزیکی میان تولیدکننده و مصرف‌کننده دارد، یا به شکل «گاز طبیعی مایع‌شده» یا ال‌ان‌جی. در روش دوم، گاز تا دمای حدود منفی ۱۶۲ درجهٔ سانتی‌گراد سرد می‌شود و حجمش حدود ششصد برابر کاهش می‌یابد؛ سپس با کشتی‌های ویژه به هر نقطهٔ جهان منتقل می‌شود.

ال‌ان‌جی، بازارهای منطقه‌ای گاز را به هم متصل کرده است. آمریکا، قطر و استرالیا بزرگ‌ترین صادرکنندگان ال‌ان‌جی‌اند و آمریکا در سال‌های اخیر به بزرگ‌ترین صادرکنندهٔ جهان تبدیل شده است. ساخت پایانه‌های ال‌ان‌جی، میلیاردها دلار هزینه دارد و سال‌ها طول می‌کشد؛ پس ظرفیت صادرات به‌سرعت قابل افزایش نیست.

ایران و ذخایر عظیم گاز

ایران با حدود ۳۳ تریلیون متر مکعب ذخایر اثبات‌شده، دومین دارندهٔ ذخایر گاز طبیعی جهان پس از روسیه است. میدان پارس جنوبی در خلیج فارس، که بخش قطری آن «گنبد شمالی» نام دارد، بزرگ‌ترین میدان گازی جهان است و بخش عمدهٔ تولید گاز ایران را تأمین می‌کند.

با این حال، ایران سهم کوچکی از تجارت جهانی گاز دارد. دلایل اصلی، مصرف داخلی بسیار بالا، تحریم‌ها که مانع سرمایه‌گذاری و فناوری ساخت ال‌ان‌جی شده‌اند، و کمبود سرمایه‌گذاری در توسعهٔ میدان‌هاست. صادرات گاز ایران، عمدتاً از طریق خط لوله به عراق و ترکیه انجام می‌شود. در مقابل، قطر از همان میدان مشترک، به یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان ال‌ان‌جی جهان تبدیل شده است.

قطر؛ همسایهٔ ال‌ان‌جی

قطر، با بهره‌برداری از بخش خود از میدان مشترک با ایران، به یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان ال‌ان‌جی جهان تبدیل شده است. این کشور کوچک، با سرمایه‌گذاری گسترده در پایانه‌های مایع‌سازی در راس‌لفان و همکاری با شرکت‌های بزرگ بین‌المللی، درآمد سرانه‌ای از بالاترین‌های جهان دارد.

قطر در حال اجرای پروژه‌های توسعهٔ عظیمی است که ظرفیت صادرات ال‌ان‌جی آن را تا اواخر دههٔ ۲۰۲۰ به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد. مقایسهٔ مسیر قطر و ایران از یک میدان مشترک، یکی از مثال‌های پرتکرار در بحث‌های اقتصاد انرژی ایران است.

گاز و نرخ ارز در ایران

صادرات گاز ایران به عراق و ترکیه، یکی از منابع درآمد ارزی کشور است، هرچند حجم آن در مقایسه با نفت کوچک‌تر است. دریافت مطالبات گازی از عراق، به دلیل تحریم‌ها، بارها با تأخیر و محدودیت روبه‌رو شده است. صادرات محصولات پتروشیمی که از گاز تولید می‌شوند هم، سهم قابل توجهی در درآمد ارزی غیرنفتی دارد.

قیمت جهانی گاز، از طریق قیمت محصولات پتروشیمی و قراردادهای صادراتی، به‌طور غیرمستقیم بر عرضهٔ ارز در ایران اثر می‌گذارد. نرخ دلار را در کنار قیمت‌های انرژی دنبال کنید تا تصویر کامل‌تری داشته باشید.

ناترازی گاز در ایران

ایران، با وجود ذخایر عظیم، در زمستان‌ها با «ناترازی گاز» روبه‌رو می‌شود؛ یعنی مصرف از تولید بیشتر می‌شود. مصرف خانگی بالا به دلیل قیمت پایین گاز و بهره‌وری پایین ساختمان‌ها، رشد مصرف نیروگاه‌ها و صنایع، و افت فشار طبیعی میدان‌ها، از دلایل این ناترازی‌اند.

پیامدهای ناترازی، قطعی گاز صنایع در زمستان، سوزاندن سوخت مایع در نیروگاه‌ها و کاهش صادرات است. حل این مشکل، به سرمایه‌گذاری در حفظ فشار میدان‌ها، اصلاح الگوی مصرف و بهبود بهره‌وری بستگی دارد. قیمت‌های جهانی گاز، هزینهٔ فرصت این مصرف بالا را نشان می‌دهند؛ گازی که در داخل با قیمت پایین مصرف می‌شود، می‌توانست با قیمت جهانی صادر شود.

پتروشیمی و صنایع وابسته به گاز

گاز طبیعی، علاوه بر سوخت، مادهٔ اولیهٔ صنایع پتروشیمی است. متان موجود در گاز، برای تولید آمونیاک و اوره، که کودهای شیمیایی اصلی‌اند، و متانول استفاده می‌شود. اتان و پروپان جداشده از گاز هم، خوراک تولید پلاستیک‌ها و مواد شیمیایی دیگرند. به همین دلیل، قیمت گاز بر هزینهٔ تولید کود و در نتیجه، قیمت مواد غذایی در جهان اثر دارد.

ایران، با دسترسی به گاز ارزان، صنعت پتروشیمی بزرگی در عسلویه و ماهشهر ساخته است و محصولاتی مانند اوره و متانول را صادر می‌کند. تفاوت قیمت گاز خوراک در ایران و قیمت جهانی، بحث‌برانگیز است؛ برخی آن را یارانه‌ای پنهان به پتروشیمی‌ها می‌دانند و برخی، مزیت رقابتی کشور.

قراردادهای بلندمدت و قیمت‌گذاری نفتی

بخش بزرگی از ال‌ان‌جی جهان، به‌ویژه در آسیا، با قراردادهای بلندمدت پانزده تا بیست‌ساله فروخته می‌شود. در بسیاری از این قراردادها، قیمت گاز به قیمت نفت خام، با یک ضریب مشخص، متصل است. این شیوه، از دوران اولیهٔ تجارت ال‌ان‌جی در ژاپن به جا مانده است.

در سال‌های اخیر، سهم قراردادهای متصل به شاخص‌های گاز مانند هنری هاب و تی‌تی‌اف، و معاملات کوتاه‌مدت و تک‌محموله‌ای، افزایش یافته است. این تحول، بازار گاز را منعطف‌تر کرده، اما نوسان قیمت را هم برای خریداران بیشتر کرده است.

آب‌وهوا؛ مهم‌ترین عامل کوتاه‌مدت

تقاضای گاز، به‌شدت فصلی است: در زمستان برای گرمایش و در تابستان برای تولید برق کولرها افزایش می‌یابد. به همین دلیل، پیش‌بینی‌های آب‌وهوا، یکی از مهم‌ترین عوامل کوتاه‌مدت قیمت گاز است. یک موج سرمای غیرمنتظره در آمریکا یا اروپا، می‌تواند قیمت را در چند روز به‌شدت بالا ببرد.

معامله‌گران گاز، شاخص‌هایی مانند «روزهای درجهٔ گرمایش» و «روزهای درجهٔ سرمایش» را دنبال می‌کنند که نشان می‌دهند تقاضای گرمایش یا سرمایش چقدر از حالت عادی بیشتر یا کمتر است. زمستان‌های گرم، معمولاً به افت قیمت و انبارهای پر منجر می‌شوند.

ذخیره‌سازی و گزارش هفتگی

گاز طبیعی در تابستان، که تقاضا کمتر است، در مخازن زیرزمینی ذخیره می‌شود تا در زمستان مصرف شود. «ادارهٔ اطلاعات انرژی» آمریکا، هر پنجشنبه گزارش تغییر ذخایر گاز را منتشر می‌کند؛ یکی از پرتأثیرترین داده‌ها برای قیمت هنری هاب. اگر برداشت از ذخایر بیشتر از انتظار باشد، قیمت معمولاً بالا می‌رود.

در اروپا هم، سطح پر بودن انبارهای گاز پیش از زمستان، با دقت دنبال می‌شود. پس از بحران ۲۰۲۲، اتحادیهٔ اروپا اهداف الزامی برای پر کردن انبارها پیش از زمستان تعیین کرد. مقایسهٔ سطح ذخایر با میانگین سال‌های گذشته، تصویری از تعادل عرضه و تقاضا ارائه می‌دهد.

انقلاب شیل و گاز ارزان آمریکا

فناوری شکست هیدرولیکی و حفاری افقی، از اواخر دههٔ ۲۰۰۰ تولید گاز آمریکا را متحول کرد. آمریکا از واردکنندهٔ گاز، به بزرگ‌ترین تولیدکننده و صادرکنندهٔ ال‌ان‌جی جهان تبدیل شد. میدان‌هایی مانند «مارسلوس» و «هاینزویل»، حجم عظیمی گاز ارزان تولید می‌کنند.

بخشی از گاز آمریکا هم، به عنوان محصول جانبی تولید نفت در حوضهٔ «پرمین» تولید می‌شود؛ یعنی حتی اگر قیمت گاز پایین باشد، تا زمانی که نفت سودآور است، این گاز تولید می‌شود. این ساختار، قیمت هنری هاب را در بسیاری از دوره‌ها پایین نگه داشته است.

روسیه، اروپا و بحران ۲۰۲۲

پیش از ۲۰۲۲، روسیه حدود چهل درصد گاز وارداتی اروپا را از طریق خطوط لوله تأمین می‌کرد. پس از آغاز جنگ اوکراین، جریان گاز روسیه به اروپا به‌شدت کاهش یافت؛ خط لولهٔ «نورد استریم» در سپتامبر ۲۰۲۲ در انفجارهایی آسیب دید. قیمت تی‌تی‌اف در اوت ۲۰۲۲ به رکوردی بیش از سیصد یورو برای هر مگاوات‌ساعت رسید.

اروپا با افزایش واردات ال‌ان‌جی، کاهش مصرف و پر کردن انبارها، از بحران عبور کرد. اما این رویداد، ساختار بازار جهانی گاز را تغییر داد: اروپا به بزرگ‌ترین مشتری ال‌ان‌جی آمریکا تبدیل شد و رقابت با آسیا بر سر محموله‌های ال‌ان‌جی شدت گرفت. ترانزیت گاز روسیه از اوکراین هم، از ابتدای ۲۰۲۵ متوقف شد.

تاریخچهٔ نوسان‌های بزرگ گاز

قیمت هنری هاب، در تاریخ خود جهش‌ها و سقوط‌های بزرگی را دیده است. در ۲۰۰۵، پس از طوفان کاترینا که تأسیسات تولید گاز در خلیج مکزیک را آسیب زد، قیمت به بیش از پانزده دلار رسید. در ۲۰۰۸ هم، پیش از بحران مالی، قیمت‌ها بالا بود. با انقلاب شیل، قیمت‌ها در دههٔ ۲۰۱۰ برای سال‌ها پایین ماند و در ۲۰۲۰، به کمتر از دو دلار رسید.

در ۲۰۲۲، پس از جنگ اوکراین و افزایش صادرات ال‌ان‌جی، هنری هاب برای مدتی به نزدیک ده دلار رسید و سپس دوباره سقوط کرد. در زمستان ۲۰۲۱، طوفان سرمای تگزاس، قیمت‌های محلی گاز و برق را برای چند روز به سطوح بی‌سابقه رساند. این تاریخچه، نشان می‌دهد گاز می‌تواند در مدت کوتاه، تغییرات بسیار شدیدی را تجربه کند.

چین و رشد تقاضای آسیا

چین، با تلاش برای جایگزینی زغال‌سنگ با سوخت‌های پاک‌تر، به یکی از بزرگ‌ترین واردکنندگان ال‌ان‌جی جهان تبدیل شده است. خط لولهٔ «قدرت سیبری» هم گاز روسیه را به چین می‌رساند. تقاضای چین، به رشد اقتصادی، سیاست‌های زیست‌محیطی و قیمت ال‌ان‌جی در بازار جهانی حساس است.

هند و کشورهای جنوب شرق آسیا هم، بازارهای رو به رشد ال‌ان‌جی‌اند. رقابت آسیا و اروپا برای خرید محموله‌های ال‌ان‌جی، به‌ویژه در زمستان، یکی از عوامل تعیین‌کنندهٔ قیمت جی‌کی‌ام و تی‌تی‌اف است.

گاز و گذار انرژی

گاز طبیعی، در مقایسه با زغال‌سنگ، هنگام سوختن حدود نصف دی‌اکسید کربن تولید می‌کند. به همین دلیل، بسیاری آن را «سوخت پل» در گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر می‌دانند. جایگزینی نیروگاه‌های زغال‌سنگی با گازی، یکی از دلایل کاهش انتشار کربن در آمریکا و اروپا بوده است.

اما گاز طبیعی عمدتاً از متان تشکیل شده که خود گاز گلخانه‌ای بسیار قوی است؛ نشت متان در زنجیرهٔ تولید و انتقال، بخشی از مزیت اقلیمی گاز را از بین می‌برد. رشد انرژی خورشیدی و بادی و ذخیره‌سازی باتری، در بلندمدت ممکن است تقاضای گاز برای تولید برق را کاهش دهد.

مراکز داده و تقاضای جدید برق

رشد سریع هوش مصنوعی و مراکز داده، تقاضای برق را در آمریکا و دیگر کشورها افزایش داده است. بخش قابل توجهی از برق جدید مورد نیاز، از نیروگاه‌های گازی تأمین می‌شود؛ چون این نیروگاه‌ها سریع ساخته می‌شوند و برق پایدار تولید می‌کنند.

این روند، منبع جدیدی از تقاضا برای گاز ایجاد کرده که برخی تحلیلگران آن را یکی از عوامل حمایت از قیمت هنری هاب در سال‌های آینده می‌دانند. همزمان، افزایش صادرات ال‌ان‌جی آمریکا با راه‌اندازی پایانه‌های جدید، تقاضای داخلی گاز آمریکا را بیشتر می‌کند.

گاز در کنار نفت، طلا و دلار

جدول مقایسه، گاز طبیعی را کنار دیگر کالاها و دارایی‌ها قرار می‌دهد. گاز، به دلیل عوامل فصلی و منطقه‌ای، معمولاً رفتار مستقل‌تری از نفت دارد و نوسان آن بسیار بیشتر است. در برخی دوره‌ها، گاز و نفت در جهت مخالف حرکت کرده‌اند.

قیمت نفت برنت و نفت اوپک را هم دنبال کنید. در برخی قراردادهای بلندمدت، به‌ویژه در آسیا، قیمت گاز به قیمت نفت متصل است؛ پس تحولات نفت، به‌طور غیرمستقیم بر بخشی از بازار گاز اثر دارد.

ارزش مقادیر مختلف گاز

قرارداد استاندارد گاز در بورس نیویورک، ده هزار میلیون بی‌تی‌یو است. با قیمت امروز، یک واحد میلیون بی‌تی‌یو ۳ دلار و ده واحد نزدیک ۲۶ دلار ارزش دارد؛ مقادیر بیشتر را در جدول ببینید.

روند گاز طبیعی در یک ماه و یک سال

گاز طبیعی در سی روز گذشته −۱۸٫۸۲٪ تغییر کرده است. نمودار ماهانه، نوسان‌های روزانه را نشان می‌دهد.

گاز طبیعی در یک سال گذشته، پایین‌ترین قیمت پایانی خود را با ۲٫۵۲ دلار در ۴ اردیبهشت ۱۴۰۵ و بالاترین را با ۷٫۴۶ دلار در ۸ بهمن ۱۴۰۴ ثبت کرد. نرخ امروز −۶۴٫۸۵٪ پایین‌تر از آن قله است و دوازده ماه پیش، هر میلیون بی‌تی‌یو نزدیک ۳٫۳۰ دلار معامله می‌شد.

بازدهی گاز در افق‌های مختلف

گاز در یک هفته −۱۵٫۸۶٪، در سه ماه −۹٫۰۳٪، در شش ماه +۳٫۹۲٪ و در یک سال −۲۰٫۶۴٪ تغییر داشته است.

در سال گذشته، بزرگ‌ترین جهش یک‌روزهٔ گاز +۴۲٫۷۲٪ در ۲ بهمن ۱۴۰۴ و بزرگ‌ترین افت −۴۷٫۴۸٪ در ۹ بهمن ۱۴۰۴ ثبت شد؛ اعدادی که نوسان بالای این کالا را نشان می‌دهند.

عمق افت‌های گاز

نمودار افت از سقف، نشان می‌دهد گاز طبیعی در یک سال اخیر چقدر از بالاترین قیمت‌های قبلی فاصله داشته است. گاز، به دلیل فصلی بودن، اغلب پس از اوج‌های زمستانی، افت‌های عمیقی را تجربه می‌کند.

گاز در افق بلندمدت

نخستین قیمت گاز در آرشیو ما، ۳٫۴۶ دلار در ۲۶ مهر ۱۴۰۲ است و گاز از آن زمان −۲۴٫۲۹٪ تغییر کرده است.

جدول سالانه، عملکرد گاز را سال به سال نشان می‌دهد:

اشتباه‌های رایج در تفسیر قیمت گاز

اولین اشتباه، یکی دانستن قیمت گاز در آمریکا، اروپا و آسیاست؛ این سه بازار، قیمت‌های بسیار متفاوتی دارند. اشتباه دوم، مقایسهٔ مستقیم قیمت‌ها با واحدهای مختلف، مانند میلیون بی‌تی‌یو و مگاوات‌ساعت، بدون تبدیل. اشتباه سوم، نادیده گرفتن فصلی بودن؛ قیمت زمستان و تابستان قابل مقایسهٔ مستقیم نیستند.

اشتباه چهارم، فرض حرکت هم‌جهت گاز و نفت؛ این دو، عوامل متفاوتی دارند و ممکن است در جهت‌های مخالف حرکت کنند. اشتباه پنجم، دست‌کم گرفتن نوسان گاز که از بسیاری از کالاهای دیگر بیشتر است.

جمع‌بندی

گاز طبیعی امروز ۲٫۶۲ دلار برای هر میلیون بی‌تی‌یو معامله می‌شود. بازار گاز، برخلاف نفت، منطقه‌ای است و قیمت آن در آمریکا، اروپا و آسیا تفاوت زیادی دارد. آب‌وهوا، ذخایر، صادرات ال‌ان‌جی، تولید شیل آمریکا و ژئوپلیتیک، عوامل اصلی تعیین قیمت‌اند. ایران، با دومین ذخایر جهان، به دلیل مصرف داخلی بالا و تحریم‌ها، سهم کوچکی در تجارت جهانی دارد.

قیمت روزانهٔ گاز طبیعی و دیگر کالاهای جهانی را در معامله ۲۴ دنبال کنید.