قیمت اونس پلاتین امروز

هر اونس پلاتین امروز در بازار جهانی ۱٬۵۵۵٫۸۰ دلار قیمت دارد و تغییر آن نسبت به روز قبل ۰٫۰۱٪ کاهش است. پلاتین، فلزی سفید، سنگین و بسیار کمیاب است؛ کمیاب‌تر از طلا و با تولید سالانه‌ای که تنها کسری از تولید طلای جهان است. در بیشتر تاریخ معاصر، پلاتین گران‌تر از طلا بود و در فرهنگ عمومی، نماد اعتبار بالاتر از طلا به شمار می‌رفت؛ کارت‌های بانکی «پلاتینیوم» و صفحه‌های موسیقی «پلاتینیوم» از همین جا نام گرفته‌اند. اما در دههٔ گذشته، این رابطه وارونه شد و پلاتین با فاصلهٔ زیاد ارزان‌تر از طلا معامله شده است. دلیل اصلی، وابستگی شدید پلاتین به صنعت خودرو و به‌ویژه موتورهای دیزلی است. در این صفحه، کاربردهای پلاتین، ساختار عرضه و تقاضا، اثر خودروهای برقی و هیدروژن، و عوامل مؤثر بر قیمت این فلز را بررسی می‌کنیم.

قیمت اونس پلاتین امروز شنبه ۲ آبان ۱۴۰۵

پلاتین امروز در بازارهای جهانی، میان ۱٬۵۵۴٫۳۰ و ۱٬۵۵۶٫۰۰ دلار معامله شد و آخرین قیمت آن ۱٬۵۵۵٫۸۰ دلار است. قیمت پایانی جلسهٔ قبل ۱٬۵۵۶٫۷۰ دلار بود و تغییر امروز −۰٫۰۱٪ است. بازار پلاتین از طلا و نقره بسیار کوچک‌تر است و همین موضوع، نوسان قیمت آن را بیشتر می‌کند.

در سی روز گذشته، پلاتین ۹ روز صعودی و ۱۶ روز نزولی داشته و دامنهٔ متوسط حرکت روزانه‌اش ۱٫۳۶٪ بوده است. میانگین قیمت این دوره ۱٬۶۷۰٫۸۴ دلار است؛ مقایسهٔ قیمت امروز با این میانگین، نشان می‌دهد پلاتین نسبت به ماه گذشته در چه وضعیتی قرار دارد.

پلاتین چیست؟

پلاتین، با نماد شیمیایی Pt و عدد اتمی ۷۸، یکی از شش فلز گروه پلاتین است که پالادیوم، رودیوم، روتنیوم، ایریدیوم و اسمیوم هم در این گروه قرار دارند. این فلز در برابر خوردگی و حرارت بسیار مقاوم است و خاصیت کاتالیزوری قوی دارد؛ یعنی واکنش‌های شیمیایی را سرعت می‌بخشد، بدون اینکه خودش مصرف شود.

نماد پلاتین در بازارهای مالی XPT است و قیمت آن، مانند دیگر فلزات گران‌بها، به دلار و بر اساس اونس تروا (۳۱٫۱ گرم) اعلام می‌شود. نام پلاتین از واژهٔ اسپانیایی «پلاتینا» به معنای «نقرهٔ کوچک» گرفته شده؛ فاتحان اسپانیایی در آمریکای جنوبی، این فلز را ناخالصی مزاحمی در معادن طلا می‌دانستند.

کاتالیزور خودرو؛ بزرگ‌ترین مصرف پلاتین

بزرگ‌ترین کاربرد صنعتی پلاتین، در «مبدل‌های کاتالیزوری» خودروهاست؛ قطعه‌ای در سیستم اگزوز که گازهای سمی مانند مونوکسید کربن و اکسیدهای نیتروژن را به گازهای کم‌خطرتر تبدیل می‌کند. پلاتین به‌ویژه در کاتالیزورهای موتورهای دیزلی کاربرد دارد، در حالی که موتورهای بنزینی بیشتر از پالادیوم استفاده می‌کنند.

حدود دو پنجم تقاضای جهانی پلاتین، از صنعت خودرو می‌آید. قوانین سخت‌گیرانه‌تر آلایندگی در اروپا، چین و آمریکا، مقدار فلز لازم در هر کاتالیزور را افزایش داده است. اما کاهش سهم خودروهای دیزلی و رشد خودروهای برقی، این تقاضا را در بلندمدت تهدید می‌کند.

رسوایی دیزل‌گیت و تغییر مسیر پلاتین

در سپتامبر ۲۰۱۵، مشخص شد خودروساز آلمانی فولکس‌واگن، نرم‌افزاری در خودروهای دیزلی خود نصب کرده بود که در آزمون‌های آلایندگی تقلب می‌کرد. این رسوایی، که به «دیزل‌گیت» معروف شد، اعتماد به خودروهای دیزلی را در اروپا به‌شدت کاهش داد و سهم آن‌ها از فروش خودروهای جدید سقوط کرد.

برای پلاتین، این رویداد ضربهٔ سنگینی بود؛ چون اروپا بزرگ‌ترین بازار خودروهای دیزلی و در نتیجه، بزرگ‌ترین مصرف‌کنندهٔ پلاتین در کاتالیزورها بود. از آن پس، فاصلهٔ قیمت پلاتین و طلا عمیق‌تر شد و پلاتین سال‌ها با تخفیف قابل توجهی نسبت به طلا معامله شد.

جایگزینی پالادیوم و پلاتین

پلاتین و پالادیوم، در کاتالیزورها تا حدی قابل جایگزینی‌اند. وقتی پالادیوم در سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۱ به قیمت‌های بسیار بالا رسید و حتی از طلا گران‌تر شد، خودروسازان شروع به جایگزینی بخشی از پالادیوم با پلاتین ارزان‌تر در کاتالیزورهای بنزینی کردند.

این جایگزینی، منبع جدیدی از تقاضا برای پلاتین ایجاد کرد و یکی از دلایل خوش‌بینی تحلیلگران به آیندهٔ آن است. اما سرعت جایگزینی به نسبت قیمت دو فلز بستگی دارد؛ اگر پالادیوم ارزان شود، انگیزهٔ جایگزینی کاهش می‌یابد. قیمت اونس پالادیوم را در کنار پلاتین دنبال کنید.

خودروهای برقی؛ تهدید بلندمدت

خودروهای تمام‌برقی، اگزوز و کاتالیزور ندارند؛ پس به پلاتین و پالادیوم برای کنترل آلایندگی نیازی ندارند. رشد سریع فروش خودروهای برقی، به‌ویژه در چین و اروپا، تهدیدی بلندمدت برای تقاضای خودرویی پلاتین است. هر خودروی برقی که جای یک خودروی احتراقی را بگیرد، تقاضای فلزات گروه پلاتین را کاهش می‌دهد.

اما خودروهای هیبریدی، که هم موتور احتراقی و هم موتور برقی دارند، همچنان به کاتالیزور نیاز دارند و حتی گاهی مقدار بیشتری فلز مصرف می‌کنند. سرعت گذار به خودروهای تمام‌برقی، یکی از مهم‌ترین متغیرها در پیش‌بینی تقاضای پلاتین در دههٔ آینده است.

هیدروژن؛ امید جدید پلاتین

پلاتین، کاتالیزور کلیدی در «پیل‌های سوختی هیدروژنی» است؛ دستگاه‌هایی که با ترکیب هیدروژن و اکسیژن، برق تولید می‌کنند و تنها محصول جانبی آن‌ها آب است. همچنین در «الکترولیزورهای غشای تبادل پروتون» که با برق، آب را به هیدروژن و اکسیژن تجزیه می‌کنند، پلاتین و ایریدیوم کاربرد دارند.

اگر «اقتصاد هیدروژن» به مقیاس بزرگ برسد، به‌ویژه در کامیون‌های سنگین، اتوبوس‌ها و صنایع، تقاضای پلاتین می‌تواند به‌طور چشمگیری افزایش یابد. اما این حوزه هنوز در مراحل اولیه است و هزینهٔ بالای هیدروژن سبز، پذیرش آن را کند کرده است. خوش‌بینی به هیدروژن، بیشتر چشم‌اندازی بلندمدت است تا عاملی برای قیمت امروز.

عرضهٔ پلاتین؛ وابستگی به آفریقای جنوبی

عرضهٔ پلاتین، به‌شدت متمرکز است: آفریقای جنوبی بیش از هفتاد درصد پلاتین معدنی جهان را تولید می‌کند و بیشتر آن از «مجموعهٔ آذرین بوشولد» می‌آید؛ یکی از غنی‌ترین ذخایر فلزات گروه پلاتین در جهان. روسیه دومین تولیدکننده است و زیمبابوه و آمریکای شمالی هم سهم کوچک‌تری دارند.

این تمرکز، عرضهٔ پلاتین را به رویدادهای آفریقای جنوبی حساس کرده است. معادن پلاتین آنجا عمیق، پرهزینه و نیازمند برق زیادند. بحران برق شرکت دولتی «اسکوم» و خاموشی‌های گسترده در سال‌های اخیر، اعتصاب‌های کارگری و افزایش هزینه‌ها، بارها تولید را مختل کرده است.

کسری بازار پلاتین

«شورای سرمایه‌گذاری جهانی پلاتین»، در گزارش‌های خود از ۲۰۲۳ به بعد، کسری قابل توجهی در بازار پلاتین برآورد کرده است؛ یعنی تقاضا از مجموع عرضهٔ معدنی و بازیافت بیشتر بوده است. این کسری، از موجودی انبارهای بالای زمین جبران شده است.

تداوم کسری، از نگاه برخی تحلیلگران، می‌تواند در نهایت به رشد قیمت منجر شود. اما بازار پلاتین در گذشته هم دوره‌هایی از کسری را بدون جهش قیمت پشت سر گذاشته است؛ چون موجودی انبارها و انتظارات دربارهٔ تقاضای آینده، اثر کسری کوتاه‌مدت را تعدیل می‌کند.

بازیافت پلاتین

بخش قابل توجهی از عرضهٔ پلاتین، از بازیافت کاتالیزورهای خودروهای فرسوده و جواهرات قدیمی می‌آید. وقتی یک خودرو اسقاط می‌شود، کاتالیزور آن جدا و فلزات گروه پلاتین از آن استخراج می‌شود. بازیافت، حدود یک چهارم عرضهٔ کل پلاتین را تشکیل می‌دهد.

حجم بازیافت، به قیمت فلزات و نرخ اسقاط خودروها بستگی دارد. در دوره‌هایی که خودروهای نو گران و کمیاب‌اند، مردم خودروهای قدیمی را دیرتر اسقاط می‌کنند و عرضهٔ بازیافتی کاهش می‌یابد. سرقت کاتالیزور خودروها، که در برخی کشورها به مشکلی جدی تبدیل شده، هم نشانه‌ای از ارزش بالای این فلزات است.

پلاتین در جواهرسازی

جواهرات پلاتین، به دلیل رنگ سفید طبیعی، دوام و خلوص بالا، در برخی بازارها محبوب‌اند. چین و ژاپن، بزرگ‌ترین بازارهای جواهرات پلاتین‌اند. در ژاپن، حلقه‌های ازدواج پلاتین سنت دیرینه‌ای دارند. جواهرات پلاتین معمولاً با خلوص ۹۵ درصد ساخته می‌شوند؛ بسیار بیشتر از طلای ۱۸ عیار.

تقاضای جواهرات پلاتین در چین، در دههٔ گذشته کاهش یافته است؛ چون مصرف‌کنندگان جوان‌تر به طلا گرایش بیشتری نشان داده‌اند. این تحول، یکی دیگر از عوامل فشار بر تقاضای پلاتین بوده است. در ایران، جواهرات پلاتین رواج چندانی ندارد و بازار داخلی آن بسیار محدود است.

کاربردهای صنعتی دیگر

پلاتین، در صنایع شیمیایی برای تولید اسید نیتریک و کودها، در پالایشگاه‌های نفت برای بهبود کیفیت بنزین، و در صنعت شیشه برای ساخت الیاف شیشه و صفحه‌های نمایش کاربرد دارد. در پزشکی هم، پلاتین در ساخت ضربان‌سازهای قلب، ابزارهای جراحی و برخی داروهای شیمی‌درمانی مانند سیس‌پلاتین استفاده می‌شود.

این کاربردهای متنوع، تقاضای پایه‌ای برای پلاتین ایجاد می‌کنند که کمتر به چرخه‌های خودرو وابسته است. اما تقاضای صنعتی، به رشد اقتصاد جهانی و سرمایه‌گذاری در صنایع سنگین حساس است.

نسبت پلاتین به طلا

یکی از شاخص‌هایی که تحلیلگران دنبال می‌کنند، نسبت قیمت پلاتین به طلاست. برای بخش بزرگی از دهه‌های گذشته، این نسبت بالای یک بود؛ یعنی پلاتین گران‌تر از طلا بود. از حدود ۲۰۱۵، این نسبت به زیر یک رسید و در دوره‌هایی، پلاتین کمتر از نصف قیمت طلا معامله شد.

برخی سرمایه‌گذاران، این تخفیف تاریخی را فرصتی می‌دانند و معتقدند پلاتین، با توجه به کمیابی بیشتر، در نهایت به رابطهٔ تاریخی خود با طلا بازمی‌گردد. منتقدان می‌گویند تفاوت بنیادی وجود دارد: طلا عمدتاً دارایی سرمایه‌گذاری و پولی است، در حالی که ارزش پلاتین به تقاضای صنعتی وابسته است. قیمت اونس طلا را برای محاسبهٔ این نسبت ببینید.

تاریخچهٔ کشف و ارزش‌گذاری پلاتین

بومیان آمریکای جنوبی، پیش از ورود اروپاییان، از پلاتین در ساخت زیورآلات استفاده می‌کردند. اما برای اروپایی‌ها، پلاتین تا قرن هجدهم ناشناخته بود. فاتحان اسپانیایی، که به دنبال طلا بودند، این فلز سفید و سنگین را که ذوب کردنش دشوار بود، بی‌ارزش می‌دانستند و گاهی آن را دوباره به رودخانه می‌ریختند.

در قرن نوزدهم، با پیشرفت روش‌های ذوب و فلزکاری، پلاتین به فلزی ارزشمند تبدیل شد. روسیه، با کشف ذخایر پلاتین در کوه‌های اورال، حتی چند دهه سکه‌های پلاتینی ضرب کرد. «متر» و «کیلوگرم» استاندارد بین‌المللی هم، سال‌ها از آلیاژ پلاتین و ایریدیوم ساخته می‌شدند؛ چون این آلیاژ در برابر تغییرات محیطی بسیار پایدار است.

بورس‌های پلاتین؛ نیویورک، لندن و توکیو

قیمت مرجع جهانی پلاتین، در «بازار پلاتین و پالادیوم لندن» تعیین می‌شود که روزانه دو بار قیمت رسمی را اعلام می‌کند. قراردادهای آتی پلاتین، در بورس نیمکس نیویورک و بورس توکیو معامله می‌شوند و حجم آن‌ها، بر کشف قیمت روزانه اثر زیادی دارد. بورس طلای شانگهای هم، پلاتین فیزیکی را معامله می‌کند و نقش چین در بازار رو به افزایش است.

برای کسی که قیمت پلاتین را دنبال می‌کند، دانستن این نکته مفید است که بیشترین حرکت‌های روزانه، معمولاً در ساعات هم‌پوشانی بازارهای لندن و نیویورک رخ می‌دهد. اخبار مربوط به معادن آفریقای جنوبی هم، اغلب در ساعات صبح اروپا منتشر می‌شوند و می‌توانند واکنش سریع بازار را به دنبال داشته باشند.

چین و آیندهٔ تقاضای پلاتین

چین، بزرگ‌ترین بازار خودروی جهان و بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ خودروهای برقی است؛ همین دوگانگی، آن را به متغیری کلیدی برای پلاتین تبدیل کرده است. از یک سو، قوانین سخت‌گیرانهٔ آلایندگی چین برای خودروهای احتراقی و کامیون‌ها، تقاضای پلاتین را افزایش داده؛ از سوی دیگر، رشد سریع خودروهای برقی، تقاضای بلندمدت را تهدید می‌کند.

چین همچنین برنامه‌های گسترده‌ای برای توسعهٔ هیدروژن و پیل سوختی، به‌ویژه در حمل‌ونقل سنگین، اعلام کرده است. اگر این برنامه‌ها به نتیجه برسند، چین می‌تواند به بزرگ‌ترین منبع تقاضای جدید پلاتین تبدیل شود.

پلاتین و دلار

مانند دیگر فلزات گران‌بها، پلاتین هم به دلار قیمت‌گذاری می‌شود و قدرت دلار بر آن اثر دارد. اما به دلیل وزن بالای عوامل صنعتی و عرضه، رابطهٔ پلاتین با دلار، ضعیف‌تر و نامنظم‌تر از طلاست. نرخ رند آفریقای جنوبی هم عامل مهمی است؛ چون هزینه‌های معدن‌کاران به رند است و درآمدشان به دلار.

وقتی رند تضعیف می‌شود، معادن آفریقای جنوبی سودآورتر می‌شوند و ممکن است تولید را افزایش دهند؛ این موضوع می‌تواند فشار نزولی بر قیمت ایجاد کند. برعکس، تقویت رند، حاشیهٔ سود معادن را کاهش می‌دهد و ممکن است به کاهش تولید منجر شود.

سرمایه‌گذاری در پلاتین

سرمایه‌گذاری در پلاتین، از طریق شمش و سکهٔ فیزیکی، صندوق‌های قابل معامله در بورس که پلاتین فیزیکی نگه می‌دارند، و قراردادهای آتی در بورس نیویورک و توکیو امکان‌پذیر است. حجم سرمایه‌گذاری در پلاتین، بسیار کمتر از طلاست و جریان ورود و خروج سرمایه به صندوق‌ها، می‌تواند قیمت را به‌شدت جابه‌جا کند.

در چین، سرمایه‌گذاری در شمش‌های کوچک پلاتین در سال‌های اخیر افزایش یافته است. برای سرمایه‌گذار ایرانی، دسترسی مستقیم به پلاتین فیزیکی یا صندوق‌های خارجی محدود است؛ اما دنبال کردن قیمت پلاتین، برای فهم بازار فلزات و صنعت خودرو مفید است.

پلاتین در کنار طلا، نقره و پالادیوم

جدول مقایسه، اونس پلاتین را کنار دیگر فلزات و دارایی‌های جهانی قرار می‌دهد. پلاتین در برخی دوره‌ها با طلا و در دوره‌های دیگر، با فلزات صنعتی هم‌جهت حرکت می‌کند؛ این رفتار دوگانه، آن را از طلا متمایز می‌کند.

قیمت اونس نقره را هم در کنار پلاتین دنبال کنید. نقره و پلاتین، هر دو ترکیبی از تقاضای صنعتی و سرمایه‌گذاری دارند، اما تقاضای صنعتی نقره متنوع‌تر است و وابستگی کمتری به یک صنعت خاص دارد.

ارزش چند اونس پلاتین به دلار

شمش‌های پلاتین در وزن‌هایی از یک دهم اونس تا یک کیلوگرم عرضه می‌شوند. با قیمت امروز، یک اونس پلاتین ۱٬۵۵۶ دلار و ده اونس حدود ۱۵٬۵۵۸ دلار ارزش فلزی دارد؛ جدول زیر مقادیر دیگر را نشان می‌دهد.

روند اونس پلاتین در یک ماه و یک سال

پلاتین در سی روز گذشته −۱۱٫۳۰٪ تغییر کرده است. نمودار ماهانه، حرکت روزبه‌روز قیمت را در این دوره نشان می‌دهد.

در دوازده ماه اخیر، پلاتین بین ۱٬۵۱۷٫۲۰ دلار در ۲۹ آبان ۱۴۰۴ و ۲٬۸۷۱٫۲۰ دلار در ۶ بهمن ۱۴۰۴ نوسان کرده و امروز −۴۵٫۸۱٪ زیر سقف این بازه است. یک سال پیش، اونس پلاتین حدود ۱٬۵۹۹٫۱۰ دلار بود.

بازدهی پلاتین در افق‌های مختلف

تغییر قیمت پلاتین در یک هفته −۴٫۷۳٪، در سه ماه −۱٫۶۹٪، در شش ماه −۲۳٫۳۷٪ و در یک سال −۲٫۷۱٪ بوده است. جدول و نمودار زیر، این بازده‌ها را کنار هم نشان می‌دهند.

در یک سال گذشته، قوی‌ترین روز پلاتین با رشد +۹٫۶۷٪ در ۲ دی ۱۴۰۴ و ضعیف‌ترین با افت −۱۸٫۹۷٪ در ۱۰ بهمن ۱۴۰۴ ثبت شده است.

عمق افت‌های پلاتین

پلاتین در سال ۲۰۰۸، پیش از بحران مالی، به بیش از دو هزار دلار رسید و سپس در چند ماه بیش از نیمی از ارزش خود را از دست داد. نمودار افت از سقف، نشان می‌دهد پلاتین در یک سال اخیر چقدر از بالاترین قیمت‌های قبلی فاصله داشته است.

پلاتین در افق بلندمدت

نخستین قیمت پلاتین در آرشیو ما، ۹۰۵٫۸۰ دلار در ۵ آبان ۱۴۰۲ است و پلاتین از آن زمان +۷۱٫۷۶٪ تغییر کرده است. نمودار بلندمدت، چرخه‌های رونق و رکود این فلز را نشان می‌دهد.

عملکرد سالانهٔ پلاتین در جدول زیر آمده است:

ریسک‌های سرمایه‌گذاری در پلاتین

وابستگی شدید به صنعت خودرو، مهم‌ترین ریسک پلاتین است. گذار به خودروهای تمام‌برقی، در بلندمدت می‌تواند بخش بزرگی از تقاضای پلاتین را از بین ببرد. موفقیت یا شکست اقتصاد هیدروژن، تعیین می‌کند آیا تقاضای جدیدی جای آن را می‌گیرد یا نه.

تمرکز عرضه در آفریقای جنوبی و روسیه، ریسک ژئوپلیتیکی و عملیاتی ایجاد می‌کند. بازار کوچک و نقدینگی کمتر، نوسان را تشدید می‌کند. برای خریدار ایرانی، دسترسی محدود به ابزارهای سرمایه‌گذاری پلاتین و نبود بازار داخلی فعال، از دیگر محدودیت‌هاست.

بایدها و نبایدهای دنبال کردن پلاتین

پیش از تحلیل یا سرمایه‌گذاری در پلاتین، این نکات را مرور کنید.

به‌طور خلاصه: اخبار صنعت خودرو و هیدروژن را دنبال کنید؛ رویدادهای معادن آفریقای جنوبی را زیر نظر بگیرید؛ قیمت پالادیوم را برای سنجش جایگزینی بررسی کنید؛ پلاتین را صرفاً با طلا مقایسه نکنید؛ و نوسان بالای آن را در تصمیم‌گیری لحاظ کنید.

جمع‌بندی

اونس پلاتین امروز ۱٬۵۵۵٫۸۰ دلار معامله می‌شود. پلاتین، فلزی کمیاب‌تر از طلاست که بیشترین کاربردش در کاتالیزور خودروهاست و عرضهٔ آن به‌شدت در آفریقای جنوبی متمرکز است. دیزل‌گیت و رشد خودروهای برقی، فشار زیادی بر تقاضای آن وارد کرده‌اند؛ اما جایگزینی پالادیوم و چشم‌انداز اقتصاد هیدروژن، منابع جدیدی از تقاضا ایجاد می‌کنند.

تعادل میان این نیروها، تعیین می‌کند آیا پلاتین به رابطهٔ تاریخی خود با طلا بازمی‌گردد یا نه. قیمت روزانهٔ پلاتین و دیگر فلزات را در معامله ۲۴ دنبال کنید.