قیمت آلومینیوم امروز

قیمت آلومینیوم امروز در بازار جهانی ۲٬۹۹۵٫۵۰ دلار برای هر تن است و نسبت به روز قبل ۰٫۴۳٪ کاهش داشته است. آلومینیوم، پرمصرف‌ترین فلز غیرآهنی جهان است؛ فلزی سبک، مقاوم در برابر خوردگی و قابل بازیافت که از بدنهٔ هواپیما و خودرو تا قوطی نوشابه، پنجره و کابل برق، در همه جا حضور دارد. جالب اینکه آلومینیوم، فراوان‌ترین فلز در پوستهٔ زمین است، اما تا اواخر قرن نوزدهم، از طلا گران‌تر بود؛ چون جدا کردن آن از سنگ معدن بسیار دشوار بود. امروز، تولید آلومینیوم به برق بسیار زیادی نیاز دارد؛ به همین دلیل، آن را «برق جامد» هم می‌نامند. برای ایران، که برق و گاز نسبتاً ارزان دارد، آلومینیوم صنعتی مهم است و شرکت‌هایی مانند ایرالکو و آلومینیوم المهدی، از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان کشورند. در این صفحه، کاربردها، فرایند تولید، نقش چین، اثر قیمت انرژی و عوامل مؤثر بر قیمت آلومینیوم را بررسی می‌کنیم.

قیمت آلومینیوم امروز شنبه ۲ آبان ۱۴۰۵

آلومینیوم امروز در بازار جهانی، میان ۲٬۹۸۵٫۰۰ و ۲٬۹۹۸٫۰۰ دلار برای هر تن معامله شد و آخرین قیمت آن ۲٬۹۹۵٫۵۰ دلار است. قیمت پایانی جلسهٔ قبل ۳٬۰۰۸٫۵۰ دلار بود و تغییر امروز −۰٫۴۳٪ است. مرجع اصلی قیمت جهانی آلومینیوم، بورس فلزات لندن است که قیمت را به دلار برای هر تن متریک اعلام می‌کند.

طی سی روز گذشته، آلومینیوم ۶ روز صعودی و ۱۴ روز نزولی داشته و دامنهٔ متوسط حرکت روزانه‌اش ۰٫۸۰٪ بوده است. نوسان آلومینیوم، معمولاً از مس کمتر است؛ اما اخبار مربوط به سیاست‌های تولید چین و قیمت انرژی، می‌توانند حرکت‌های قابل توجهی ایجاد کنند.

آلومینیوم؛ فلز سبک قرن بیستم

آلومینیوم، با چگالی حدود یک سوم فولاد، یکی از سبک‌ترین فلزات صنعتی است. این ویژگی، همراه با مقاومت در برابر خوردگی، رسانایی خوب برق و گرما و شکل‌پذیری بالا، آن را به فلزی ایده‌آل برای کاربردهای متنوع تبدیل کرده است. آلومینیوم، با تشکیل لایهٔ نازک اکسید روی سطح خود، از زنگ زدن محافظت می‌شود.

آلومینیوم، فراوان‌ترین فلز در پوستهٔ زمین است، اما هرگز به شکل خالص در طبیعت یافت نمی‌شود. منبع اصلی آن، سنگ معدنی به نام «بوکسیت» است. در قرن نوزدهم، آلومینیوم آن‌قدر گران بود که ناپلئون سوم، ظروف آلومینیومی را برای مهمانان ویژه‌اش نگه می‌داشت و نوک بنای یادبود واشنگتن، از آلومینیوم ساخته شد.

تاریخچهٔ آلومینیوم؛ از گنج تا قوطی

آلومینیوم نخستین بار در ۱۸۲۵ توسط شیمی‌دان دانمارکی، هانس کریستین اورستد، به مقدار کم جدا شد. اما تولید آن آن‌قدر گران بود که آلومینیوم، فلزی کمیاب و تجملی به شمار می‌رفت. در نمایشگاه جهانی پاریس در ۱۸۵۵، شمش‌های آلومینیوم در کنار جواهرات سلطنتی به نمایش گذاشته شدند.

در ۱۸۸۶، چارلز مارتین هال در آمریکا و پل هرو در فرانسه، به‌طور مستقل روش الکترولیز آلومینا را کشف کردند؛ روشی که هنوز هم پایهٔ تولید آلومینیوم است. همراه با فرایند بایر برای تولید آلومینا در ۱۸۸۸، قیمت آلومینیوم در چند دهه به کسری از قیمت قبلی رسید و این فلز، از گنج به کالای روزمره تبدیل شد.

آلومینیوم در صنعت هوافضا

صنعت هوافضا، از نخستین مصرف‌کنندگان بزرگ آلومینیوم بود. سبکی و استحکام آلیاژهای آلومینیوم، آن را به ماده‌ای ایده‌آل برای بدنهٔ هواپیما تبدیل کرد. حتی برادران رایت، در موتور نخستین هواپیمای خود در ۱۹۰۳، از آلومینیوم استفاده کردند. در جنگ جهانی دوم، تقاضای آلومینیوم برای ساخت هواپیماهای نظامی، به رشد عظیم صنعت آلومینیوم منجر شد.

امروز، اگرچه مواد کامپوزیتی در هواپیماهای جدید سهم بیشتری پیدا کرده‌اند، آلومینیوم همچنان بخش بزرگی از ساختار هواپیماهای تجاری را تشکیل می‌دهد. آلیاژهای ویژهٔ آلومینیوم-لیتیوم، سبک‌تر و مقاوم‌ترند و در هواپیماهای جدید استفاده می‌شوند.

کاربردهای آلومینیوم

بزرگ‌ترین مصرف‌کنندهٔ آلومینیوم، صنعت حمل‌ونقل است؛ از خودرو و کامیون تا هواپیما و قطار. سبک کردن وسایل نقلیه، مصرف سوخت را کاهش می‌دهد و در خودروهای برقی، برد باتری را افزایش می‌دهد. ساخت‌وساز، با پنجره، نما و سقف، و بسته‌بندی، با قوطی نوشیدنی و فویل، دیگر بخش‌های بزرگ مصرف‌اند.

آلومینیوم در شبکه‌های برق هم کاربرد دارد؛ کابل‌های انتقال فشار قوی، معمولاً از آلومینیوم ساخته می‌شوند، چون سبک‌تر و ارزان‌تر از مس است. قاب پنل‌های خورشیدی هم از آلومینیوم است. گذار انرژی، از طریق خودروهای برقی، شبکه‌های برق و انرژی خورشیدی، تقاضای آلومینیوم را افزایش می‌دهد.

از بوکسیت تا آلومینیوم؛ فرایند تولید

تولید آلومینیوم، در سه مرحله انجام می‌شود. ابتدا بوکسیت از معادن، عمدتاً در استرالیا، گینه و برزیل، استخراج می‌شود. سپس با «فرایند بایر»، بوکسیت به «آلومینا» یا اکسید آلومینیوم تبدیل می‌شود. در مرحلهٔ نهایی، آلومینا با «فرایند هال-هرو»، در سلول‌های الکترولیز با جریان برق بسیار زیاد، به آلومینیوم فلزی تبدیل می‌شود.

حدود چهار تن بوکسیت، دو تن آلومینا و در نهایت یک تن آلومینیوم تولید می‌کند. مرحلهٔ الکترولیز، به حدود پانزده مگاوات‌ساعت برق برای هر تن آلومینیوم نیاز دارد؛ معادل مصرف سالانهٔ برق چند خانوار. به همین دلیل، برق بزرگ‌ترین جزء هزینهٔ تولید آلومینیوم است.

برق جامد؛ پیوند آلومینیوم و انرژی

چون تولید آلومینیوم به برق بسیار زیادی نیاز دارد، کارخانه‌های ذوب آلومینیوم معمولاً در مناطقی با برق ارزان ساخته می‌شوند: نروژ و ایسلند با برق آبی، کانادا با نیروگاه‌های آبی، خاورمیانه با گاز ارزان و چین با زغال‌سنگ. صادرات آلومینیوم، در واقع صادرات غیرمستقیم انرژی است؛ به همین دلیل، آن را «برق جامد» می‌نامند.

قیمت انرژی، مستقیماً بر هزینهٔ تولید و قیمت آلومینیوم اثر دارد. در بحران انرژی اروپا در ۲۰۲۲، بسیاری از کارخانه‌های ذوب آلومینیوم اروپایی، به دلیل گرانی برق، تولید را کاهش دادند یا تعطیل شدند. این کاهش عرضه، به افزایش قیمت آلومینیوم کمک کرد.

چین؛ غول تولید آلومینیوم

چین، بیش از نیمی از آلومینیوم اولیهٔ جهان را تولید می‌کند؛ رقمی بیش از چهل میلیون تن در سال. رشد سریع ظرفیت تولید چین در دو دههٔ گذشته، بازار جهانی آلومینیوم را متحول کرد و در دوره‌هایی، به مازاد عرضه و فشار بر قیمت‌ها منجر شد.

دولت چین، برای کنترل مازاد ظرفیت و کاهش آلودگی، سقفی حدود ۴۵ میلیون تن برای ظرفیت تولید آلومینیوم تعیین کرده است. تولید چین اکنون به این سقف نزدیک شده؛ یعنی رشد آینده تولید جهانی، باید از مناطق دیگر تأمین شود. این محدودیت، از نگاه برخی تحلیلگران، می‌تواند در بلندمدت از قیمت آلومینیوم حمایت کند.

سیاست‌های کربن و آلومینیوم سبز

تولید آلومینیوم با برق زغال‌سنگی، یکی از صنایع پرکربن جهان است. هر تن آلومینیوم تولیدشده با برق زغال‌سنگ، حدود پانزده تا بیست تن دی‌اکسید کربن منتشر می‌کند؛ در حالی که با برق آبی، این رقم به حدود چهار تن کاهش می‌یابد. این تفاوت، مفهوم «آلومینیوم سبز» را ایجاد کرده است.

اتحادیهٔ اروپا، با «سازوکار تعدیل مرزی کربن»، از ۲۰۲۶ بر واردات محصولات پرکربن، از جمله آلومینیوم، هزینهٔ کربن اعمال می‌کند. این سیاست، می‌تواند آلومینیوم کم‌کربن را گران‌تر از آلومینیوم معمولی کند و تجارت جهانی این فلز را تغییر دهد.

آلومینیوم در ایران

ایران، با دسترسی به گاز و برق نسبتاً ارزان، صنعت آلومینیوم قابل توجهی ساخته است. شرکت آلومینیوم ایران یا «ایرالکو» در اراک، قدیمی‌ترین تولیدکنندهٔ آلومینیوم کشور است. «آلومینیوم المهدی» در بندرعباس و «سالکو» در لامرد، از دیگر تولیدکنندگان بزرگ‌اند. ایران همچنین در جاجرم، آلومینا تولید می‌کند.

اما صنعت آلومینیوم ایران، با چالش‌های جدی روبه‌روست. ناترازی برق در تابستان، به محدودیت برق صنایع، از جمله کارخانه‌های آلومینیوم، منجر شده است؛ قطع برق سلول‌های الکترولیز، می‌تواند خسارت سنگینی به تجهیزات وارد کند. وابستگی به واردات بوکسیت و آلومینا، و تحریم‌ها، از دیگر چالش‌هاست. قیمت جهانی آلومینیوم، بر درآمد این شرکت‌ها و سهام آن‌ها در بورس تهران اثر دارد.

خاورمیانه؛ قطب جدید آلومینیوم

کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس، با گاز طبیعی فراوان و ارزان، در دو دههٔ گذشته به یکی از قطب‌های تولید آلومینیوم جهان تبدیل شده‌اند. شرکت «امارات گلوبال آلومینیوم» در امارات، «آلبا» در بحرین و «معادن» در عربستان، از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان منطقه‌اند. کارخانهٔ آلبا در بحرین، یکی از بزرگ‌ترین کارخانه‌های ذوب آلومینیوم تک‌سایتی جهان است.

این کشورها، با سرمایه‌گذاری در زنجیرهٔ کامل تولید، از آلومینا تا محصولات نهایی، تلاش می‌کنند اقتصاد خود را از وابستگی به صادرات خام نفت و گاز متنوع کنند. ایران هم، با منابع گاز عظیم، پتانسیل مشابهی دارد؛ اما تحریم‌ها و ناترازی انرژی، رشد این صنعت را محدود کرده است.

عرضهٔ بوکسیت و آلومینا

زنجیرهٔ تأمین آلومینیوم، به بوکسیت و آلومینا وابسته است. گینه در آفریقای غربی، بزرگ‌ترین صادرکنندهٔ بوکسیت جهان است و استرالیا، بزرگ‌ترین تولیدکنندهٔ بوکسیت و آلومینا. چین، بیشتر بوکسیت مورد نیاز خود را از گینه و استرالیا وارد می‌کند.

اختلال در عرضهٔ بوکسیت یا آلومینا، می‌تواند هزینهٔ تولید آلومینیوم را به‌سرعت افزایش دهد. در ۲۰۲۴، کمبود آلومینا و اختلال در صادرات بوکسیت گینه، قیمت آلومینا را به رکوردهای تاریخی رساند و حاشیهٔ سود کارخانه‌های ذوب را تحت فشار قرار داد.

روسیه، تحریم‌ها و آلومینیوم

روسیه، از طریق شرکت «روسال»، یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان آلومینیوم خارج از چین است. در ۲۰۱۸، تحریم‌های آمریکا علیه روسال، قیمت آلومینیوم را در چند روز به‌شدت بالا برد؛ تا اینکه تحریم‌ها در ۲۰۱۹ لغو شدند.

پس از جنگ اوکراین در ۲۰۲۲، تحریم‌های جدیدی بر آلومینیوم روسیه اعمال شد؛ از جمله ممنوعیت تحویل آلومینیوم جدید روسی در انبارهای بورس فلزات لندن از ۲۰۲۴. این تحولات، جریان تجارت آلومینیوم را تغییر داده و بخشی از آلومینیوم روسیه را به سمت چین و دیگر بازارها هدایت کرده است.

تعرفه‌ها و بازار آمریکا

آمریکا، با تولید داخلی محدود آلومینیوم، به واردات وابسته است. تعرفه‌های آمریکا بر واردات آلومینیوم، که از ۲۰۱۸ آغاز شد و در ۲۰۲۵ افزایش یافت، فاصلهٔ قیمت آلومینیوم در آمریکا با قیمت جهانی را افزایش داده است. «حق بیمهٔ غرب میانه»، که قیمت تحویل آلومینیوم در آمریکا را نشان می‌دهد، به رکوردهای تاریخی رسیده است.

این تعرفه‌ها، هزینهٔ صنایع آمریکایی مصرف‌کنندهٔ آلومینیوم، مانند خودروسازی و بسته‌بندی، را افزایش داده و جریان تجارت جهانی را تغییر داده است. سیاست‌های تجاری، به یکی از عوامل مهم قیمت منطقه‌ای آلومینیوم تبدیل شده‌اند.

بازیافت؛ مزیت بزرگ آلومینیوم

آلومینیوم، بی‌نهایت بار و بدون از دست دادن کیفیت قابل بازیافت است. بازیافت آلومینیوم، تنها حدود پنج درصد انرژی لازم برای تولید آلومینیوم اولیه را مصرف می‌کند. حدود سه چهارم آلومینیومی که تاکنون تولید شده، هنوز در حال استفاده است.

قوطی‌های نوشیدنی آلومینیومی، یکی از موفق‌ترین نمونه‌های بازیافت‌اند؛ یک قوطی بازیافت‌شده، می‌تواند در حدود دو ماه دوباره به قفسهٔ فروشگاه بازگردد. با افزایش فشار برای کاهش کربن، سهم آلومینیوم بازیافتی در عرضهٔ جهانی در حال افزایش است.

موجودی انبارها و قراردادهای مالی

موجودی آلومینیوم در انبارهای ثبت‌شدهٔ بورس فلزات لندن و بورس آتی شانگهای، یکی از شاخص‌های وضعیت عرضه و تقاضاست. در گذشته، معاملات مالی پیچیده، مانند نگهداری آلومینیوم در انبار و فروش آن در قراردادهای آتی با قیمت بالاتر، باعث انباشت حجم عظیمی آلومینیوم در انبارها و صف‌های طولانی برای خروج آن شد.

این پدیده، در اوایل دههٔ ۲۰۱۰، به شکایت مصرف‌کنندگان صنعتی و تغییر قوانین انبارداری بورس لندن منجر شد. امروز، تغییرات ناگهانی در موجودی انبارها، به‌ویژه جابه‌جایی‌های بزرگ آلومینیوم روسی، همچنان توجه بازار را جلب می‌کند.

خودروهای برقی و آلومینیوم

خودروهای برقی، به دلیل وزن سنگین باتری، به سبک‌سازی بدنه و قطعات نیاز بیشتری دارند. آلومینیوم، در بدنه، شاسی، محفظهٔ باتری و قطعات موتور خودروهای برقی، به‌طور گسترده استفاده می‌شود. یک خودروی برقی، به‌طور متوسط آلومینیوم بیشتری نسبت به یک خودروی بنزینی هم‌اندازه دارد.

برخی خودروسازان، از فناوری «ریخته‌گری یکپارچه» استفاده می‌کنند که بخش‌های بزرگی از بدنهٔ خودرو را در یک قطعهٔ آلومینیومی می‌ریزد. رشد خودروهای برقی، یکی از عوامل خوش‌بینی به تقاضای بلندمدت آلومینیوم است.

آلومینیوم در برابر مس

آلومینیوم و مس، در برخی کاربردها، به‌ویژه کابل‌های برق و رادیاتورها، رقیب یکدیگرند. آلومینیوم ارزان‌تر و سبک‌تر است، اما رسانایی آن کمتر است. وقتی مس گران می‌شود، صنعت انگیزهٔ بیشتری برای جایگزینی آن با آلومینیوم پیدا می‌کند.

نسبت قیمت مس به آلومینیوم، شاخصی است که صنایع برای تصمیم‌گیری دربارهٔ انتخاب فلز دنبال می‌کنند. قیمت مس را برای مقایسه با آلومینیوم ببینید؛ توجه داشته باشید که قیمت مس در این سایت به دلار برای هر پوند و آلومینیوم به دلار برای هر تن است.

آلومینیوم و دلار

مانند دیگر فلزات، آلومینیوم به دلار قیمت‌گذاری می‌شود و تضعیف دلار، معمولاً از قیمت آن حمایت می‌کند. اما عوامل خاص صنعت، مانند قیمت انرژی، سیاست‌های تولید چین و تعرفه‌ها، اغلب اثر بیشتری از دلار بر آلومینیوم دارند.

برای صنایع ایرانی که آلومینیوم مصرف می‌کنند، مانند سازندگان پروفیل پنجره، ظروف و قطعات خودرو، هم قیمت جهانی آلومینیوم و هم نرخ ارز در ایران اهمیت دارد. نرخ دلار را در کنار آلومینیوم دنبال کنید.

آلومینیوم در کنار مس، نیکل و نفت

جدول مقایسه، آلومینیوم را کنار دیگر فلزات و کالاها قرار می‌دهد. آلومینیوم معمولاً با فلزات صنعتی هم‌جهت حرکت می‌کند، اما به دلیل وابستگی شدید به قیمت انرژی، در برخی دوره‌ها با نفت و گاز هم‌بستگی بیشتری نشان می‌دهد.

قیمت نیکل و روی را هم دنبال کنید؛ این فلزات، همراه با آلومینیوم و مس، گروه «فلزات پایه» را تشکیل می‌دهند که در بورس فلزات لندن معامله می‌شوند.

ارزش مقادیر مختلف آلومینیوم

با قیمت امروز، یک تن آلومینیوم ۲٬۹۹۶ دلار و ده تن نزدیک ۲۹٬۹۵۵ دلار ارزش دارد. برای مقادیر صنعتی بزرگ‌تر، به جدول زیر نگاه کنید؛ قرارداد استاندارد بورس فلزات لندن، ۲۵ تن است.

روند آلومینیوم در یک ماه و یک سال

آلومینیوم در سی روز گذشته −۹٫۱۳٪ تغییر کرده است. نمودار ماهانه، نوسان‌های روزانه را نشان می‌دهد.

آلومینیوم در دوازده ماه اخیر، میان ۲٬۷۷۳٫۷۵ دلار (۲۸ مهر ۱۴۰۴) و ۳٬۷۶۲٫۰۰ دلار (۱۲ خرداد ۱۴۰۵) در نوسان بود و اکنون −۲۰٫۳۷٪ زیر قلهٔ این دوره قرار دارد. دوازده ماه پیش، هر تن نزدیک ۲٬۷۷۴٫۵۵ دلار معامله می‌شد.

بازدهی آلومینیوم در افق‌های مختلف

آلومینیوم در یک هفته −۱٫۷۲٪، در سه ماه −۴٫۵۳٪، در شش ماه −۱۵٫۷۴٪ و در یک سال +۷٫۹۶٪ تغییر کرده است.

در سال گذشته، بزرگ‌ترین رشد یک‌روزهٔ آلومینیوم +۴٫۷۷٪ در ۱۰ فروردین ۱۴۰۵ و بزرگ‌ترین افت −۵٫۰۷٪ در ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ بوده است.

عمق افت‌های آلومینیوم

نمودار افت از سقف، فاصلهٔ قیمت آلومینیوم از اوج‌های قبلی را در یک سال اخیر نشان می‌دهد. آلومینیوم پس از اوج تاریخی مارس ۲۰۲۲، که به بیش از سه هزار و هشتصد دلار رسید، افت قابل توجهی را تجربه کرد.

آلومینیوم در افق بلندمدت

نخستین قیمت آلومینیوم در آرشیو ما، ۲٬۲۰۰٫۵۰ دلار در ۱۷ مرداد ۱۴۰۲ است و از آن زمان +۳۶٫۱۳٪ تغییر کرده است.

جدول سالانه، عملکرد آلومینیوم را سال به سال نشان می‌دهد:

اشتباه‌های رایج در تفسیر قیمت آلومینیوم

اولین اشتباه، مقایسهٔ مستقیم قیمت تنی آلومینیوم با قیمت پوندی مس بدون تبدیل واحد است. اشتباه دوم، نادیده گرفتن نقش قیمت انرژی؛ آلومینیوم بیش از هر فلز دیگری به برق وابسته است. اشتباه سوم، فرض اینکه قیمت بورس لندن، قیمت تحویل در همه جاست؛ حق بیمه‌های منطقه‌ای، به‌ویژه در آمریکا، می‌توانند تفاوت بزرگی ایجاد کنند.

اشتباه چهارم، نادیده گرفتن سیاست‌های تولید و صادرات چین که با توجه به سهم بیش از نیمی از تولید جهانی، می‌توانند بازار را به‌سرعت تغییر دهند.

جمع‌بندی

آلومینیوم امروز ۲٬۹۹۵٫۵۰ دلار برای هر تن معامله می‌شود. آلومینیوم، پرمصرف‌ترین فلز غیرآهنی جهان و «برق جامد» است؛ هزینهٔ تولید آن به‌شدت به قیمت انرژی وابسته است. سیاست‌های تولید چین، قیمت انرژی، تحریم‌ها، تعرفه‌ها و سیاست‌های کربن، عوامل اصلی تعیین قیمت‌اند. برای ایران، با صنعت آلومینیوم مبتنی بر انرژی ارزان، چالش ناترازی برق، اهمیت قیمت جهانی را دوچندان کرده است.

از قوطی نوشابه تا بال هواپیما، این فلز سبک در زندگی روزمرهٔ همهٔ ما حضور دارد و قیمتش، روایتی از انرژی، صنعت و سیاست جهانی است. قیمت روزانهٔ آلومینیوم و دیگر فلزات پایه را در معامله ۲۴ دنبال کنید.